AFM: ‘Financiële zaken lang niet altijd op de voorgrond bij consumenten’
Nederlanders houden hun financiële situatie lang niet altijd actief tegen het licht. Zo heeft bijna een kwart zich nog nooit verdiept in het eigen pensioen. Ook weet ruim de helft van de niet-gepensioneerde pensioendeelnemers niet welke pensioenregeling zij hebben of hebben gehad. Tegelijkertijd krijgt AI een steeds grotere rol bij financiële vragen. Dat blijkt uit de Consumentenmonitor 2026 van de Autoriteit Financiële Markten.
Volgens AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest is het belangrijk om bij de bescherming van consumenten rekening te houden met de manier waarop mensen daadwerkelijk met financiële producten omgaan.
“Niet door van mensen te verwachten dat zij anders gaan handelen, maar door ervoor te zorgen dat producten, informatie en keuzeomgevingen aansluiten bij hoe mensen daadwerkelijk keuzes maken.”
Vooral bij pensioenen is de kennis onder consumenten beperkt. Bijna een kwart van de Nederlanders geeft aan zich nog nooit te hebben verdiept in de eigen pensioensituatie. Onder mensen tussen de 18 en 34 jaar ligt dat aandeel met 43% aanzienlijk hoger.
Ook onder mensen die nog niet met pensioen zijn, ontbreekt regelmatig inzicht in de eigen pensioenregeling. Ruim de helft weet niet welk type pensioenregeling zij heeft of in het verleden heeft gehad.
Ook andere financiële keuzes worden niet altijd opnieuw bekeken. Zo is 68% van de Nederlanders met een inboedel- of aansprakelijkheidsverzekering al meer dan vijf jaar niet van verzekeraar gewisseld. Volgens de AFM laat dit zien dat consumenten eerder gemaakte keuzes niet vanzelfsprekend regelmatig opnieuw beoordelen.
AI krijgt rol bij financiële beslissingen
Tegelijkertijd ontstaan nieuwe manieren waarop consumenten financiële informatie tot zich nemen. AI-tools worden daarbij steeds vaker gebruikt. Eén op de zeven Nederlanders heeft in het afgelopen jaar AI ingezet voor hulp bij financiële zaken. De toepassingen liggen vooral bij het begrijpen van financiële informatie en het vergelijken van verschillende mogelijkheden.
Opvallend is het verschil in vertrouwen tussen mensen die AI hiervoor gebruiken en consumenten die dat niet doen. Van de AI-gebruikers vindt 29% financiële informatie of advies van AI over het algemeen betrouwbaar. Onder consumenten die AI niet gebruiken, is dat slechts 6%.
Dat verschil kan volgens de AFM relevant zijn voor de manier waarop consumenten financiële keuzes maken. Naarmate AI een grotere rol krijgt bij het zoeken naar informatie en het vergelijken van financiële producten, wordt ook de betrouwbaarheid van die informatie belangrijker.
Verzekering steeds vaker onderdeel van aankoop
Financiële producten worden bovendien steeds vaker geïntegreerd in andere digitale klantreizen. Een voorbeeld daarvan is embedded insurance: een verzekering of aanvullende garantie die tijdens de aankoop van een product of dienst direct wordt aangeboden.
Eén op de tien Nederlanders heeft in de afgelopen twaalf maanden bij een aankoop op deze manier een verzekering of aanvullende garantie afgesloten. De financiële keuze wordt daarmee onderdeel van een bredere aankoop, in plaats van een afzonderlijk moment waarop een consument bewust een financieel product selecteert.
Vermoedens van beleggingsfraude
De digitalisering brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Zo zegt 14% van de Nederlanders weleens vermoedens van beleggingsfraude te hebben gehad. 2% geeft aan daadwerkelijk geld te hebben verloren door dergelijke fraude.
Een deel van deze gevallen wordt vervolgens niet gemeld. Slechts 3% zegt beleggingsfraude bij de politie te hebben gemeld en 2% bij een toezichthouder. Daardoor blijft een deel van de vermoedelijke fraude buiten beeld.
