ING probeert met AI aan te haken bij het buitenland
Terwijl AI in de Verenigde Staten, Canada en Duitsland al diep is doorgedrongen in de beoordeling van hypotheekaanvragen, gold de Nederlandse hypotheeksector lang als kopschuw. Met een zelf ontwikkelde AI-agent die in 58 seconden een hypotheekvoorstel voorbereidt, sluit ING zich nu als eerste Nederlandse grootbank aan bij die beweging. Daarmee verschuift de vraag: niet langer óf AI de beoordeling binnendringt, maar of het toezicht het tempo kan bijhouden.
De agent van ING bekijkt aanvragen die bij binnenkomst niet meteen binnen het acceptatiebeleid passen - inmiddels 80% van het totaal - en stelt binnen een minuut voor hoe de bank een klant tóch een passend aanbod kan doen. Dat onthulde de bank in het FD, dat als eerste over het project berichtte.
Sinds vorige zomer werkt een team van ruim dertig mensen aan het model; in de huidige testfase gebruiken 50 van de 300 hypotheekbeoordelaars het, bij zo’n 40% van hun dossiers. De beslissing blijft bij een medewerker, benadrukt senior manager wonen Jacques Schram tegenover de krant: “AI is bedoeld als slimme assistent. Onze medewerkers hebben het laatste woord.”
Bij ING geldt naar eigen zeggen “zero tolerance voor fouten”, wat de reden vormt om het model stapsgewijs uit te rollen.
Het buitenland is al jaren onderweg
Dat Nederland hier laat is, is geen toeval. “Bij alle innovaties in de afgelopen tien jaar lag het tempo in onze branche veel lager dan in andere sectoren”, zegt Mirjam Fuchs (directeur innovatie bij financieel dienstverlener Quion) tegenover het FD.
In de Verenigde Staten draait het gros van de grote kredietverstrekkers al op AI-gedreven beoordeling: naast de automatische systemen van Fannie Mae en Freddie Mac bouwden partijen als Rocket en Better eigen modellen die maandelijks miljoenen datapunten verwerken en de doorlooptijd terugbrengen van weken naar minuten.
Veelzeggender nog is hoe ver de Amerikaanse markt durft te gaan: kredietverstrekkers verzekeren zich er inmiddels tegen fouten van hun AI. Het bedrijf MKIII koppelt zijn geautomatiseerde beoordeling aan dekking van herverzekeraars als Munich Re en Greenlight Re, wat banken kapitaalverlichting oplevert.
“Het beste AI-model houdt altijd een kans om fouten te maken of te hallucineren - dat is technisch niet te vermijden”, aldus Munich Re-specialist Michael von Gablenz tegen de Financial Times.
Ook elders gaat het hard. In Canada bracht TD de wachttijd vóór een menselijke beoordelaar terug van gemiddeld 15 uur naar minder dan 3 minuten; ING Duitsland doet samen met Interhyp een bindende toezegging binnen 30 minuten, waarbij AI uit publieke data een digitale kopie van het pand opbouwt. In het Verenigd Koninkrijk laat Lloyds een agent al een hypotheekofferte opstellen - met een verplichte menselijke controle vóór de definitieve bevestiging.
Waarom de concurrentie niet kan achterblijven
De andere Nederlandse banken - ABN AMRO, Rabobank, ASN en Triodos - gebruiken AI vooralsnog terughoudender, vooral voor gespreksverslagen en het controleren van documenten als loonstroken en taxatierapporten.
Toch verwachten deskundigen dat zij snel volgen. De drijfveer is deels concurrentie, deels personeelstekort: de instroom van jonge medewerkers stokt. “Op sommige vacatures krijgen we helemaal geen reactie meer”, vertelt René Wickerhoff van de Van Bruggen Adviesgroep in het FD.
De verwachting is dat AI de eenvoudige aanvragen afhandelt, zodat beoordelaars zich op de complexe gevallen kunnen richten. De Belgische scale-up Oper levert met ‘Herman’ een agent in dezelfde categorie als die van ING, die al bij dertien hypotheekverstrekkers in onder meer België en Duitsland draait.
Houdt het toezicht het tempo bij?
Bij die snelheid plaatsen toezichthouders kanttekeningen. DNB en de AFM wezen al in 2024 op risico’s als fouten in data, beperkte uitlegbaarheid en onbedoelde uitkomsten voor consumenten. “Instellingen blijven in alle gevallen verantwoordelijk voor de uitkomsten van hun processen, ook als daar modellen aan ten grondslag liggen”, liet DNB in een reactie aan het FD weten.
Onder de Europese AI-verordening geldt het beoordelen van kredietwaardigheid als hoogrisico: modellen mogen niet volledig zelfstandig beslissen en banken moeten elk besluit kunnen uitleggen.
De zorgen zijn niet theoretisch. Onderzoek van Lehigh University liet zien dat taalmodellen vaker een afwijzing en een hogere rente adviseerden voor zwarte aanvragers dan voor verder identieke witte. In de VS schikte de staat Massachusetts in 2025 een zaak over discriminerende AI-kredietbeoordeling, en een Berlijnse bank kreeg een boete van €300.000 omdat ze niet kon uitleggen waarom haar systeem een aanvraag had afgewezen.
Volgens Geert van Kerckhoven van Oper is de techniek inmiddels in staat een hypotheek autonoom af te handelen. “De technologie is er al toe in staat om het alleen te doen, maar de veiligheidskaders zijn er nog niet. Daarom is het goed dat er nu nog menselijke controle is”, zegt hij in het FD.
Of de inzet uiteindelijk banen kost, laat ING in het midden. Volgens Schram is het project “geen onderdeel” van de 1.250 functies die de bank dit jaar wereldwijd schrapt, deels door automatisering. “Wij zijn niet bezig met het oplossen van een fte-probleem”, zei hij daarover in het FD.
Tegelijk steeg de hypotheekproductie per medewerker tussen 2023 en 2025 volgens vakmedium Dutch IT Leaders al met circa 50%, en handelt het model de meer routinematige beoordelingen straks zelfstandiger af.
Voor de huizenkoper verandert er voorlopig minder dan de techniek toelaat. Fuchs verwacht dat het persoonlijke gesprek blijft: “Consumenten zijn toch op zoek naar een mens van vlees en bloed.”
Van Kerckhoven nuanceert dat in het FD - “maar echt niet voor elke consument” - en voorspelt dat de adviesmarkt binnen twee of drie jaar zal krimpen. Wat de bronnen delen, is de richting: de technologie komt er hoe dan ook, Nederland sluit aan, en de openstaande vraag is niet of het kan, maar of de waarborgen meegroeien.
