‘Financiële stabiliteit verder onder druk door Iran-oorlog’
De escalatie van het conflict in het Midden-Oosten zet de wereldeconomie verder onder druk en vergroot de risico’s voor de financiële stabiliteit. Dat stelt de Autoriteit Financiële Markten in haar jaarlijkse Rapportage Financiële Stabiliteit.
Volgens de toezichthouder zorgen hogere inflatieverwachtingen, afzwakkende economische groei en toenemende geopolitieke spanningen voor meer onzekerheid op de financiële markten. Daardoor nemen de risico’s voor financiële ondernemingen toe, onder meer op het gebied van waarderingen, liquiditeit en operationele processen.
“Onzekerheid is het nieuwe normaal”, zegt AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest. “De financiële sector en het bijbehorende toezicht moeten zich op die nieuwe wereld instellen.”
Volatiele markten en hogere risico’s
De AFM constateert dat financiële markten steeds gevoeliger worden voor kortetermijnsentiment. Dat leidt tot grotere prijsschommelingen en een hogere volatiliteit. Tegelijkertijd staan bedrijven en huishoudens onder druk door oplopende kosten en afnemende koopkracht.
Geopolitieke spanningen vergroten daarnaast het risico op cyberaanvallen en verstoringen van kritieke infrastructuur. Volgens de toezichthouder vraagt de huidige situatie om grotere weerbaarheid van financiële instellingen en een bredere blik op moeilijk voorspelbare en lastig te modelleren risico’s.
Toezicht op gasmarkt aangescherpt
De oorlog in het Midden-Oosten heeft wereldwijd geleid tot hogere olie- en gasprijzen en grotere schommelingen op de energiemarkten. Vooral de markt voor TTF-gasderivaten, die grotendeels in Nederland wordt verhandeld, staat daarbij onder verhoogde aandacht van de AFM.
Hoewel de volatiliteit is toegenomen, functioneert de gasmarkt volgens de toezichthouder nog ordelijk. De handel blijft actief en de prijsvorming verloopt naar behoren. De AFM zegt scherp toezicht te houden op transparantie, concentratierisico’s en de robuustheid van handelsplatforms.
AI en digitale fraude nemen toe
Ook digitalisering en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie brengen nieuwe risico’s met zich mee. Financiële instellingen worden steeds afhankelijker van kritieke, vaak niet-Europese, digitale infrastructuur, terwijl cyberdreigingen en AI-gedreven fraude in omvang en complexiteit toenemen.
De AFM waarschuwt onder meer voor deepfakes, gerichte cyberaanvallen en geavanceerde vormen van online oplichting. Volgens de toezichthouder bedraagt de jaarlijkse schade door beleggingsfraude in Nederland inmiddels circa € 750 miljoen.
Veel fraude blijft bovendien buiten beeld door een lage meldingsbereidheid en het internationale karakter van online criminaliteit. De fraude vindt vaak plaats via professioneel ogende handelsplatforms, sociale media en social-engineeringtechnieken.
Daarnaast kan het gebruik van AI in kapitaalmarktprocessen leiden tot snellere en meer uniforme marktreacties, wat extra risico’s oplevert voor marktintegriteit en volatiliteit.
Groei private credit vraagt om sterker risicobeheer
De AFM besteedt in het rapport ook aandacht aan de groei van private credit. Hoewel deze markt in Nederland nog relatief beperkt is, ziet de toezichthouder potentiële risico’s voor de financiële stabiliteit.
Illiquiditeit, beperkte transparantie en complexe waarderingsvraagstukken kunnen volgens de AFM in stresssituaties snel problemen veroorzaken, bijvoorbeeld wanneer beleggers massaal uitstappen uit fondsen. Door de toenemende verwevenheid met banken en andere financiële instellingen kunnen schokken zich bovendien sneller door het financiële systeem verspreiden.
De toezichthouder verwacht daarom dat vermogensbeheerders hun liquiditeitsrisicobeheer verder versterken en zorgvuldig beoordelen of complexe privatecreditproducten geschikt zijn voor beleggers.
