Kapitaal zat, maar niet bij het defensie-mkb: DUFAS en KPMG zien Europees Security Fund als oplossing
De Europese defensie-uitgaven verdubbelen, maar het geld van vermogensbeheerders bereikt nauwelijks de niet-beursgenoteerde bedrijven die de wapenproductie moeten opschalen. In een nieuw paper met KPMG schetst brancheorganisatie DUFAS een Europees Security Fund als een mogelijke manier om privaat kapitaal juist naar die hoek te leiden.
De cijfers zijn fors. Binnen NAVO-Europa gaan de defensiebudgetten naar verwachting verdubbelen tot circa €1 biljoen in 2035; voor Nederland loopt het op van €26 miljard in 2025 – 2,5% van het bbp – tot zo’n €60 miljard in 2035.
Tegelijk verschuift het zwaartepunt van personeel naar technologie, onderhoud en R&D: in Nederland daalde het aandeel personeelskosten tussen 2020 en 2025 van 48,5% naar 30,6%.
Maar de Europese productiecapaciteit blijft achter. Europa leunt zwaar op de Verenigde Staten – tussen begin 2022 en medio 2023 kwam 78% van de defensieaankopen van niet-EU-leveranciers – en de eigen industrie is versnipperd.
Volgens een studie van de Europese Commissie heeft 40% van het defensie-mkb moeite om aan financiering te komen, samen goed voor een gat van ongeveer €4 miljard. Dat Nederland geen enkel beursgenoteerd defensiebedrijf telt, maakt de sector bovendien slecht zichtbaar voor institutionele beleggers.
Kapitaal genoeg, maar niet op de juiste plek
Aan geld ligt het niet. De DUFAS-leden beheerden in 2024 samen €3.295 miljard. Dat kapitaal zoekt echter grote, liquide en goed navorsbare beleggingen – en juist daar wringt het. Beleggen in start-ups, scale-ups en niet-beursgenoteerd mkb stuit op mandaatbeperkingen, complexer due-diligencewerk, onduidelijke compliance en gemengde ESG-signalen.
Zo spreekt de AFM een voorkeur uit tégen het als duurzaam bestempelen van defensiebeleggingen, terwijl de Europese Commissie stelt dat defensie kan bijdragen aan vrede en binnen het duurzame-financieringskader past.
Uitgesloten is de sector niet: van zeventien bevraagde beheerders staan er vijftien defensiebeleggingen toe, met uitsluitingen die zich vooral op controversiële wapens richten. Alleen belandt dat geld bij beursgenoteerde reuzen, niet bij het mkb waar de nood het hoogst is.
Een fonds als brug
Als oplossing schetsen DUFAS en KPMG een Europees Security Fund, op te zetten door de Europese Commissie en/of de Europese Investeringsbank en aangehaakt op de Savings and Investments Union. Door projecten te bundelen, risico’s te delen en voldoende ticketomvang te maken, moet het fonds een investeerbaar platform worden dat wél aansluit op de eisen van vermogensbeheerders.
Het zou naast bestaande instrumenten als het European Defence Fund kunnen bestaan. Voorwaarden zijn onder meer degelijke governance, risicodeling, transparantie, naleving van mensenrechten en humanitair oorlogsrecht, en een fatsoenlijk verwacht rendement.
Kanttekening
Dat het voorstel van een brancheorganisatie komt, mag daarbij meewegen. Een fonds dat risico’s bundelt en deelt, verlaagt nu eenmaal de drempels waar de leden van DUFAS zelf tegenaan lopen.
Tegelijk is het onderliggende probleem breder erkend: ook de Europese Commissie en het Draghi-rapport wijzen op het financieringsgat bij het defensie-mkb, en het samenvoegen van kleine, illiquide investeringen tot een verhandelbaar geheel is een beproefd mechanisme. Of het fonds die belofte waarmaakt, zal vooral van de uitwerking afhangen.
