Stefanie Citroen over defensie, dilemma’s en het duurzaamheidsbeleid
De wereld om ons heen is in korte tijd ingrijpend veranderd. Geopolitieke spanningen nemen toe en binnen de NAVO zijn afspraken gemaakt om de defensie-uitgaven de komende jaren structureel te verhogen. Ook in Nederland roept dat vragen op: over veiligheid, weerbaarheid én over de rol die financiële instellingen daarin kunnen spelen.
Want hoe kijken we bij ASN Bank tegen deze situatie aan? Hoe verhoudt defensie zich tot ons duurzaamheidsbeleid? Waar liggen de grenzen, en waar is er juist ruimte om bij te dragen? In dit interview gaat Stefanie Citroen (Head Sustainability Team) in op die vragen en licht toe hoe ASN Bank in een veranderende wereld omgaat met het duurzaamheidsbeleid, waarbij ASN Bank een duurzame bank blijft, maar altijd met oog voor de realiteit van vandaag. Dit artikel is eerder verschenen op de website van ASN Bank.
Stefanie, we zien geopolitieke spanningen in de wereld en de NAVO gaat jaarlijks de defensie-uitgaven structureel verhogen. Hoe kijk jij naar deze situatie?
“We leven in geopolitiek uitzonderlijke tijden. Na een lange periode van relatieve stabiliteit is veiligheid ineens weer een heel tastbaar thema geworden. Dat zie je terug in internationale spanningen, maar ook in afspraken die binnen de NAVO zijn gemaakt om defensie-uitgaven de komende jaren structureel te verhogen.”
“Die ontwikkelingen raken niet alleen overheden. Vanuit de overheid en de samenleving wordt ook nadrukkelijker gekeken naar de rol van financiële instellingen: hoe kunnen banken bijdragen aan veiligheid en weerbaarheid? Die vraag is ook bij ASN Bank terechtgekomen. Dat was voor ons aanleiding om ons standpunt opnieuw scherp te formuleren. Niet door het beleid te veranderen, maar door beter uit te leggen wat we doen en waarom.”
“Daarbij is het belangrijk om het begrip defensie goed uit te leggen. Defensie gaat niet alleen over wapens, maar over de weerbaarheid van een samenleving als geheel, ook bijvoorbeeld door goede infrastructuur, energievoorziening, waterveiligheid en cyber security. Juist vanuit die brede definitie raakt defensie direct aan duurzaamheid waar ASN Bank zich sterk voor maakt. Tegelijk roept dat de vraag op hoe deze ontwikkelingen, en in het bijzonder de vraag naar het financieren van wapens zich verhouden tot ons duurzaamheidsbeleid.”
En? Gaat ASN Bank nu wapens financieren?
“Logische vraag, maar het antwoord is helder: nee, ons duurzaamheidsbeleid blijft hetzelfde. De bescherming van mensenrechten is en blijft een fundamentele pijler onder alles wat we doen.”
“Bij directe investeringen in wapenbedrijven kunnen wij niet voorkomen dat we betrokken raken bij mensenrechtenschendingen. Daarom sluiten we financiering uit van bedrijven die betrokken zijn bij ontwikkeling, productie en handel in wapens. Dus niet via bedrijfsleningen of via beleggingen in beursgenoteerde bedrijven. Bij dit soort investeringen kunnen we als gezegd niet voorkomen dat we betrokken raken bij ernstige mensenrechtenschendingen. Dat risico willen en kunnen we niet nemen.”
“Dit standpunt past ook bij ons businessmodel als retailbank. Tegelijkertijd betekent het niet dat we ons afsluiten voor de werkelijkheid of geen enkele bijdrage leveren.”
Welke ruimte is er om wél een verantwoorde bijdrage te leveren?
“Die ruimte zit in indirecte financiering, via investeringen in staatsobligaties. Zowel ASN Bank als ASN Impact Investors beleggen al lange tijd in staatsobligaties van landen die aan onze strikte duurzaamheidscriteria voldoen. Daarmee dragen we bij aan overheidsuitgaven, waar defensie onderdeel van kan zijn. Hiermee stelt ASN Bank landen mede in staat zich beter te beschermen.”
“De selectie van die landen gebeurt zorgvuldig en in meerdere stappen. Eerst hanteren we uitsluitingscriteria. Landen die bijvoorbeeld het Parijsakkoord niet hebben ondertekend, controversiële wapens gebruiken of fundamentele mensenrechten schenden, vallen af. De landen die overblijven worden vervolgens beoordeeld via een puntensysteem.”
“Dat betekent in de praktijk dat sommige landen, die financieel gezien heel relevant zouden kunnen zijn, toch worden uitgesloten. De landen die overblijven zijn grotendeels West-Europese landen, zoals Nederland en Duitsland. Op die manier zorgen we ervoor dat we indirect alleen bijdragen aan de defensie van landen die mensenrechten respecteren.”
Waar kan ASN Bank daarnaast nog meer in investeren?
“Zoals gezegd is het goed om te benadrukken dat een groot deel van defensie-uitgaven bestaat uit producten en diensten zonder gevechtstoepassing of die zowel een militaire als civiele toepassing hebben. Dit zijn de zogeheten dual-use producten, zoals communicatiesystemen en computerchips.”
“Bij dit soort investeringen kijken we altijd kritisch naar de vraag of we voldoende zicht hebben op het gebruik en de toepassing. Juist dat onderscheid is belangrijk. Bij wapenproducenten weten we niet in welke handen middelen uiteindelijk terechtkomen en waarvoor ze worden ingezet. Dat maakt het risico op betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen te groot.”
“Bij producten en diensten zonder gevechtstoepassing of bij dual-use toepassingen ligt dat anders. Daar kunnen we beter beoordelen of ze passen binnen onze duurzaamheidscriteria en is investeren mogelijk.”
En als je breder kijkt dan het onderwerp ‘defensie’. Hoe zou je anno 2026 het duurzaamheidsbeleid van ASN Bank omschrijven?
“Ons duurzaamheidsbeleid is helder en consistent. We blijven onverminderd inzetten op duurzaamheid en de bescherming van mensenrechten en dragen alleen bij aan veiligheid en weerbaarheid op een manier die daarbij past.”
“In een wereld die verandert, trekken we ons niet terug, maar kiezen we bewust hóé we bijdragen. Niet door grenzen te verleggen, maar door binnen die grenzen helder en verantwoordelijk te handelen. Zo laten we zien dat duurzaamheid en veiligheid geen tegenpolen zijn, maar elkaar versterken. Dat is het beleid waarop ASN Bank ook in 2026 blijft varen.”
