Contant betalen kan bij 96% van de toonbanklocaties, pin-only vooral in de stad
Bij 96% van de Nederlandse toonbanklocaties kon in 2025 contant worden betaald, vrijwel evenveel als een jaar eerder. Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van De Nederlandsche Bank naar de acceptatie van contant geld. Achter dat stabiele gemiddelde gaan forse verschillen schuil tussen branches en tussen stad en dorp.
Onderzoeksbureau Locatus bezocht voor De Nederlandsche Bank in 2025 ruim 5.000 retailers en 1.000 marktkramen om te bekijken hoe klanten er kunnen afrekenen. Toonbanklocaties zijn de kassa’s van winkels, horeca en andere dienstverleners waar klant en verkoper elkaar treffen. Het aandeel waar cash kan schommelt al jaren rond de 95%.
Dat de mogelijkheid overeind blijft telt vooral voor mensen die moeite hebben met digitaal betalen. Zij kunnen daardoor makkelijker zelf hun aankopen doen. Ook voor wie bewust voor contant kiest, blijft de acceptatie van belang.
Weinig bordjes, weinig pin-only
De meeste ondernemers laten hun klanten niet weten hoe er betaald kan worden. In 2025 hing bij 21% van de verkooppunten een zichtbaar bordje of een sticker over de betaalmogelijkheden, tegen 25% een jaar eerder. Waar zo’n aanduiding ontbreekt, mogen klanten ervan uitgaan dat ze zowel contant als met pin terechtkunnen.
Wie het wel aangeeft, vraagt meestal om pin. Bij 4% van de bezochte verkooppunten stond met een sticker als ‘pin-only’ dat alleen elektronisch kan worden betaald. Dat is iets minder dan in 2024, toen het om 5% ging.
Parkeergarage tegenover marktkraam
Op de markt kwam pin-only bij 15 van de 1.000 bezochte kramen voor, en van de kramen met een bordje geeft ruim een kwart juist de voorkeur aan cash – flink meer dan de 13% in 2024. In parkeergarages werd contant geld vorig jaar juist minder vaak aangenomen dan een jaar eerder.
Weigeren gebeurt het vaakst bij parkeergarages, bioscopen en apotheken, al verbeterde de acceptatie bij die laatste twee. In speciaalzaken voor voedsel en in non-foodwinkels kan bijna altijd contant worden betaald. Plaatsgrootte weegt zwaar: in woonplaatsen boven de 175.000 inwoners is één op de elf verkooppunten pin-only (9%), in dorpen onder de 5.000 inwoners 1%.
Waarom ondernemers cash aannemen
Om de keuzes van retailers te duiden liet DNB onderzoeksbureau Panteia in het voorjaar van 2026 ruim 1.100 winkeliers en dienstverleners telefonisch interviewen, los van de Locatus-meting. Ondernemers accepteren contant geld vooral omdat het een wettig betaalmiddel is en omdat klanten ermee willen kunnen betalen. Beide redenen werden door 59% genoemd.
Van de ondernemers die cash aannemen is 70% tevreden of zeer tevreden, een kwart neutraal en 5% ontevreden. Die ontevredenheid gaat over het afstorten, de kosten daarvan en veiligheidsrisico’s.
Terugvaloptie bij storingen
Valt het elektronisch betalen uit, dan blijkt cash het vangnet. 78% van de ondernemers vraagt klanten dan contant te betalen en 47% houdt daarvoor bewust extra wisselgeld aan. Dat sluit aan bij het weerbaarheidsadvies van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB), dat consumenten en ondernemers oproept zich voor te bereiden op drie dagen zonder pinverkeer.
