Van financiële problemen tot perspectief: Michel Pot (Welten) over de rol van een schuldrustcoach
‘Generatie Klarna’ heeft momenteel de hoogste betalingsachterstanden van alle leeftijdsgroepen in Nederland. Aanmaningen, betaalverzoeken en openstaande rekeningen kunnen ervoor zorgen dat mensen het overzicht over hun financiën verliezen en lossen niks op. Volgens Michel Pot, directeur bij Welten, helpt een goed gesprek vaak wél. Hij vertelt over de schuldhulpcoaches van Welten: medewerkers die als vrijwilliger jongeren met geldzorgen begeleiden bij Stichting ONSbank.
Buy now, pay later-diensten, TikTok Shop en lootboxes in vrijwel elk populair spel onder jongeren – de verleidingen om geld uit te geven zijn groter dan ooit. Met een paar klikken is een aankoop geregeld, terwijl de rekening vaak pas later volgt. Daardoor wordt het steeds moeilijker om stil te staan bij de gevolgen. Vooral jongeren kunnen zo in financiële problemen raken.
“Het probleem is groter dan menigeen denkt”, ziet ook Pot. “Het is lastig te kwantificeren, omdat veel onder de oppervlakte blijft. Maar als je goed om je heen kijkt, zie je het overal. We horen en zien steeds vaker dat jonge mensen financiële problemen krijgen.”
Pot benadrukt daarbij dat hij niet alleen doelt op mensen die al diep in de schulden zitten. Soms begint het met een aantal kleine betalingsverplichtingen die zich opstapelen. En zodra het overzicht verloren is, kan het lastig zijn om weer grip op de situatie te krijgen.
Bruikbare ervaringen
Vanuit de ambitie om bij te dragen aan een financieel gezondere samenleving zocht Welten naar een manier waarop haar medewerkers zelf een rol konden spelen bij het aanpakken van financiële problemen. De samenwerking met Stichting ONSbank, die jongeren met financiële problemen begeleidt, bleek daarvoor een passende mogelijkheid.
Het initiatief kwam op gang na een gesprek tussen Welten-CEO Thijs Vermaat en mensen van de stichting. Vermaat begeleidde zelf een jongere en was enthousiast over die ervaring. Hij droeg dat enthousiasme over op de organisatie, waarna Welten het programma van ONSbank breder onder de aandacht bracht bij haar medewerkers.
“Wij hebben over het algemeen een jonge organisatie”, legt Pot uit. “Mensen die zich op meerdere vlakken willen ontwikkelen. We vragen hen daarom of ze het leuk vinden om iemand te coachen en te helpen zijn of haar financiën weer op orde te krijgen.”
“Aanmaning op aanmaning sturen zonder te kijken naar de achterliggende situatie leidt niet vanzelf tot een oplossing."
Deelname is vrijwillig en vindt plaats in de eigen tijd van de medewerkers. Zij combineren hun reguliere opdracht bij bijvoorbeeld een bank of verzekeraar met hun inzet als schuldrustcoach. De begeleiding richt zich specifiek op jongeren, omdat juist in die levensfase veel winst te behalen valt.
Volgens Pot snijdt het mes aan twee kanten. “De coach helpt iemand om financiële problemen aan te pakken, maar doet zelf ook ervaring op in het begeleiden van mensen. Dat sluit aan bij wat wij van onze interimprofessionals vragen: zich kunnen aanpassen aan verschillende situaties, verbinding kunnen maken en bijdragen aan het oplossen van problemen.”
“Het maakt je als mens echt sterker”, vervolgt hij. “Die ervaring neem je mee naar je werkzame leven en naar de opdrachtgever bij wie je op dat moment werkt.”
Geen schuldhulpverlener, maar een coach
De begeleiding door een schuldrustcoach moet overigens niet worden verward met professionele schuldhulpverlening. De coach neemt de financiële problemen niet over en kan geen betalingsregelingen afdwingen. De rol draait vooral om het terugbrengen van overzicht, het maken van afspraken en het leggen van contact met instanties.
Deelnemers krijgen daarvoor een handboek met een stappenplan en een praktische aanpak. Een intensieve opleiding is het volgens Pot niet. “Deelnemers hebben vanuit hun werk bij Welten al affiniteit met financiële dienstverlening. De begeleiding vanuit ONSbank helpt hen om die kennis in de praktijk toe te passen.”
“Het gaat er vooral om dat je samen de basis op een rij zet. Hoe ziet iemands administratie eruit? Waar loopt diegene tegenaan? Waar gaat het mis? En waar kun je helpen, bijvoorbeeld door een instantie te bellen en te vragen of de schulden tijdelijk kunnen rusten terwijl jullie samen naar een oplossing zoeken.”
Juist dat contact kan een verschil maken. Omdat de coach namens ONSbank belt, heeft hij of zij een bepaald gewicht. Instanties zijn daardoor vaker bereid om mee te denken. “Dat betekent niet dat schuldeisers meteen akkoord gaan. Daarvoor moet je duidelijk maken wat het plan is en welke afspraken de jongere zelf moet nakomen.”
“Je moet degene die je begeleidt goed meenemen in het traject”, benadrukt Pot. “Een coach kan iemand helpen om de juiste stappen te zetten, maar kan de verantwoordelijkheid niet volledig overnemen. Uiteindelijk moet de jongere zelf aan de slag met zijn of haar financiële situatie.”
Van een vastgelopen proces naar aflossen
Hoeveel verschil die aanpak kan maken, blijkt uit het voorbeeld van een jongere die door een medewerker van Welten werd begeleid. “De situatie was compleet vastgelopen”, vertelt Pot. “Hij bleef brieven ontvangen waarin schuldeisers om betaling vroegen, maar hij was het overzicht allang verloren. Op een gegeven moment werden de brieven niet eens meer geopend.”
De coach nam contact op met de betrokken instanties en legde uit dat er samen met de jongere aan een plan werd gewerkt. De vraag was of schuldeisers tijdelijk ruimte konden geven, zodat er overzicht kon ontstaan en er afspraken gemaakt konden worden.
Daar gingen de instanties in mee. Hij kreeg de ruimte om zijn financiële situatie op orde te brengen. “Nu is hij gewoon aan het aflossen en is er voor hem weer licht aan het einde van de tunnel.”
“Hoe eerder je met elkaar in gesprek gaat, hoe groter de kans dat je voorkomt dat de problemen verder oplopen.”
Volgens Pot laat dit voorbeeld zien wat er mis kan gaan wanneer instanties schulden uitsluitend als een financieel of administratief proces behandelen. “Aanmaning op aanmaning sturen zonder te kijken naar de achterliggende situatie leidt niet vanzelf tot een oplossing. Integendeel: schulden kunnen verder oplopen, terwijl de kans op betaling niet noodzakelijk groter wordt.”
“Als je blijft vasthouden aan het procesmatige, kom je niet verder. In negen van de tien gevallen begint het met een gesprek: wat is er aan de hand en hoe komen we tot een oplossing die voor iedereen werkt? Dat is niet alleen in het belang van degene met schulden; ook de schuldeiser wil uiteindelijk dat uitstaande rekeningen worden betaald.”
Van vrijwilligerswerk naar een breder leerpad
Pot verwacht dat financiële kwetsbaarheid de komende tijd een belangrijk thema blijft. “Stijgende prijzen en woonlasten maken het voor mensen steeds moeilijker om aan hun betalingsverplichtingen te voldoen. Te veel signalen wijzen erop dat dit probleem de komende jaren alleen maar groter wordt.”
Welten wil haar inzet op financiële hulpverlening daarom verder uitbreiden. Naast de samenwerking met ONSbank werkt de detacheerder aan een leerpad voor professionals die zich willen ontwikkelen tot schuldhulpverlener. Dat moet een gerichtere opleiding worden dan de praktische begeleiding die schuldrustcoaches nu krijgen.
Het plan is om de opleiding niet uitsluitend beschikbaar te maken voor eigen medewerkers, maar ook open te stellen voor professionals van andere organisaties, waaronder banken en partijen in de publieke sector.
Daarmee kan de aanpak volgens Pot een bredere betekenis krijgen. “Schuldrustcoaches kunnen helpen om de eerste stap te zetten wanneer iemand het overzicht kwijt is. Als de problematiek complexer wordt, kunnen gespecialiseerde schuldhulpverleners nodig zijn.”
“Vroeg contact, een duidelijk plan en samenwerking tussen alle betrokken partijen zijn daarbij de belangrijkste uitgangspunten”, sluit Pot af. “Hoe eerder je met elkaar in gesprek gaat, hoe groter de kans dat je voorkomt dat de problemen verder oplopen.”
Lees ook
