Betaalvereniging waarschuwt: straks bepaalt AI hoe consumenten betalen
Wie kiest er straks hoe een online aankoop wordt betaald: de consument of diens AI-assistent? Die vraag staat centraal in het eerste Trendrapport Betalingsverkeer 2030 van Betaalvereniging Nederland. Volgens het rapport kan AI niet alleen steeds vaker helpen bij het vergelijken en selecteren van producten, maar uiteindelijk ook zelfstandig aankopen doen en bepalen hoe en wanneer daarvoor wordt betaald.
Het rapport beschrijft dertien mogelijke trends die het Nederlandse en Europese betalingsverkeer richting 2030 en daarna kunnen veranderen. Eén daarvan is de toenemende rol van AI in het aankoop- en betaalproces. Daarbij maakt de Betaalvereniging onderscheid tussen AI-assisted commerce, agentic payments en agentic commerce.
Bij AI-assisted commerce ondersteunt AI consumenten bij het oriënteren, vergelijken en kiezen van producten. De klant bepaalt uiteindelijk zelf wat er wordt gekocht en hoe daarvoor wordt betaald. Bij agentic payments initieert en voltooit AI zelfstandig transacties binnen vooraf vastgestelde kaders.
Bij agentic commerce gaat het nog een stap verder: de AI-assistent krijgt een bredere opdracht, bijvoorbeeld om binnen een bepaald budget te blijven of de voordeligste aanbiedingen te selecteren. Binnen die kaders kiest, bestelt en betaalt de assistent vervolgens zelfstandig, inclusief de keuze voor het betaalmoment en de betaalmethode.
Daardoor kan de daadwerkelijke betaling voor consumenten steeds meer naar de achtergrond verdwijnen. Het rapport trekt daarbij een vergelijking met het gebruik van AI voor nieuws en informatie: mensen nemen steeds vaker genoegen met een AI-samenvatting, zonder de oorspronkelijke bronnen zelf te raadplegen.
Ongelijk speelveld
Naast de invloed van AI besteedt het rapport aandacht aan verschuivingen binnen de internationale betaalketen. Door digitalisering en de opkomst van internationale fintechbedrijven en technologieplatforms kan een groter deel van de klantrelatie en commerciële waarde terechtkomen bij partijen van buiten Europa.
Volgens Arjan Bol, algemeen directeur van Betaalvereniging Nederland, vraagt die ontwikkeling om aandacht van beleidsmakers en toezichthouders. Hij wijst erop dat grote niet-Europese dienstverleners profiteren van de Europese betaalinfrastructuur, terwijl zij niet altijd dezelfde maatschappelijke verantwoordelijkheden en verplichtingen dragen als Europese banken en betaalinstellingen.
De Betaalvereniging pleit daarom voor regelgeving die zorgt voor een gelijk speelveld binnen de Europese Unie. Aanbieders moeten volgens Bol zoveel mogelijk onder dezelfde voorwaarden en verplichtingen met elkaar kunnen concurreren.
Dertien trends, vier scenario’s
Het Trendrapport Betalingsverkeer 2030 bevat naast de dertien trends ook een trendradar. Daarin zijn de ontwikkelingen onderverdeeld in vijf bredere thema’s die van invloed kunnen zijn op het Nederlandse en Europese betalingsverkeer. De radar geeft onder meer inzicht in de verwachte impact van elke trend en het moment waarop deze relevant kan worden.

Tot slot schetst het rapport vier strategische toekomstscenario’s. Deze brengen mogelijke ontwikkelingen, kansen en uitdagingen voor de betaalsector samen en moeten betrokken partijen helpen zich voor te bereiden op de veranderingen die de komende jaren op het betalingsverkeer afkomen.
Het volledige rapport is hier te lezen.

