Nederland draagt Klaas Knot voor als opvolger van Lagarde bij de ECB
Nederland draagt oud-DNB-president Klaas Knot officieel voor als opvolger van Christine Lagarde aan het hoofd van de Europese Centrale Bank. Dat meldde minister van Financiën Eelco Heinen woensdag aan de Tweede Kamer. Knot geldt samen met de Spanjaard Pablo Hernández de Cos als favoriet, in een benoemingsronde waarin drie van de zes ECB-directiezetels tegelijk vrijkomen.
Lagarde maakte vorige week bekend dat zij op 7 februari vertrekt, zo’n negen maanden voordat haar termijn op 31 oktober 2027 afloopt. Formeel hoort de nationaliteit van haar opvolger er niet toe te doen: volgens artikel 130 van het Europese Verdrag nemen ECB-directieleden geen instructies van buiten aan, ook niet van overheden. In de praktijk, schrijft het FD, doen de eurolanden toch hun uiterste best om een landgenoot in de directiekamer te krijgen.
Lagarde wil zich weer vrij kunnen uitspreken over onderwerpen die buiten het monetaire mandaat vallen; in februari werd al gespeculeerd over een vroegtijdig vertrek. De eurolanden hebben tot en met vrijdag de tijd om kandidaten aan te dragen. Maandag bespreken de ministers van Financiën de voordrachten in de Eurogroep, waarna de regeringsleiders er op 13 november, op 26 en 27 november en op 17 en 18 december over kunnen spreken. Een besluit wordt half december verwacht.
De nieuwe president heeft de steun nodig van 16 van de 21 eurolanden, die samen minstens 65% van de bevolking van de eurozone vertegenwoordigen, en wordt benoemd voor een eenmalige termijn van acht jaar. Heinen houdt een slag om de arm: “Besluitvorming is nog niet voorzien.”
Strenge school, buigzame houding
Knot was van 2011 tot 2025 president van DNB, waar hij eerder als econoom en strateeg werkte. Daarnaast was hij voorzitter van de Financial Stability Board. Bij zijn afscheid vorig jaar werd hij benoemd tot grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, een onderscheiding die zelden wordt toegekend. Sinds dat vertrek circuleert zijn naam als mogelijke ECB-president.
Zijn profiel maakt hem volgens het FD een logische kandidaat. Duitsland kan goed leven met iemand uit de strenge Nederlandse monetaire school. Tegelijk liet Knot tijdens de eurocrisis zien dat hij meebuigt als de omstandigheden erom vragen: hij stemde uiteindelijk in met de reddingsplannen van toenmalig ECB-president Mario Draghi. Die pragmatische houding weegt voor veel eurolanden zwaar, aldus de krant.
Nederland leverde al eens een ECB-president. Wim Duisenberg was van 1998 tot eind 2003 de eerste die de functie bekleedde en speelde een belangrijke rol bij de invoering van de euro. Na hem volgden Jean-Claude Trichet, Draghi en Lagarde.
Stoelendans om drie zetels
Knots kansen hangen niet alleen van zijn profiel af. Drie van de zes leden van de ECB-directie vertrekken op korte termijn: naast Lagarde loopt op 31 mei 2027 de termijn af van hoofdeconoom Philip Lane, en het Duitse directielid Isabel Schnabel, die leiding geeft aan de marktoperaties, verruilt de ECB vroegtijdig voor het Internationaal Monetair Fonds. Voor alle drie de posten moeten de eurolanden overeenstemming bereiken.
Daarbij geldt een ongeschreven regel: Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje leveren in principe altijd een directielid. Spanje zit er op dit moment niet in, omdat bij een eerdere benoeming de Kroaat Boris Vujčić de voorkeur kreeg. Naar verluidt wil de Franse president Emmanuel Macron de nieuwe hoofdeconoom leveren, terwijl Duitsland aanspraak maakt op de opvolging van Schnabel.
In dat scenario kan Knot president worden, schetst het FD. Dat heeft wel een prijs: het huidige Nederlandse directielid Frank Elderson zou dan waarschijnlijk voortijdig moeten plaatsmaken, omdat twee Nederlanders in één directie volgens de krant te veel van het goede is. Zijn zetel zou vervolgens naar een Spanjaard kunnen gaan.
Heinen wijst in zijn brief zelf op die samenhang. “Daarbij is het mogelijk dat de invulling van deze vacature in samenhang wordt bezien met de vacature voor de opvolgers van de huidige ECB-directieleden Isabel Schnabel en Philip Lane, waarvoor ook de benoemingsprocedure is gestart”, schrijft hij aan de Kamer.
Spanje wacht nog op zijn beurt
Het kan ook anders lopen. Spanje schuift naar verwachting Pablo Hernández de Cos naar voren, oud-president van de Banco de España en nu algemeen directeur van de Bank voor Internationale Betalingen. Volgens het FD is hij net zo geschikt als Knot. Claimt Madrid het presidentschap, dan zou Duitsland de hoofdeconoom kunnen leveren en Frankrijk de opvolger van Schnabel.
Spanje heeft daarbij argumenten. Het land leverde nog nooit een ECB-president en staat er economisch en financieel goed voor, waardoor een president uit een zuidelijk euroland bij andere lidstaten goed kan vallen. Een strenge Nederlander ligt met het oog op de problemen in Frankrijk, en de mogelijke besmetting van andere zwakke eurolanden, volgens het FD niet bij iedereen even goed.
Buiten de twee favorieten noemt de krant nog verrassingen. Duitsland eiste het presidentschap nooit op, hoewel dat de grootste economie van het eurogebied zou toekomen; Bundesbank-president Joachim Nagel zou die bescheidenheid kunnen doorbreken. En dan zijn er de kleine eurolanden, zoals Letland, Estland, Slovenië en Slowakije. Uit die landen kwam nog nooit een directielid.
