AI versnelt besluiten, maar organisaties veranderen nauwelijks mee
AI versnelt bij 81% van de organisaties besluiten en uitvoering, maar slechts een kwart gebruikt de technologie om het bedrijf ingrijpend te veranderen. Dat blijkt uit ‘The State of AI in the Enterprise’, een enquête van Deloitte onder 3.500 leidinggevenden in 25 landen. Het knelpunt zit volgens de onderzoekers in de organisatie, niet in de technologie.
Snellere besluiten zijn volgens het rapport inmiddels de norm. In de meeste sectoren ligt het aandeel organisaties dat die versnelling meldt tussen 78% en 82%, met de financiële dienstverlening aan de onderkant van die band.
Die versnelling verandert het werk zelf meestal niet: bestaande processen lopen alleen sneller. Het aandeel organisaties dat AI inzet om nieuwe producten te maken, kernprocessen opnieuw in te richten of het bedrijfsmodel te veranderen, zakte van 34% in januari naar 25%.
“AI maakt processen sneller, maar sneller werken is nog geen transformatie”, zegt Jorg Schalekamp (AI Lead bij Deloitte Nederland). “De echte uitdaging is niet nóg een taak versnellen, maar bepalen welke processen je van begin tot eind opnieuw moet inrichten.”
Zicht op de rekening, niet op de oorzaak
Een tweede knelpunt is de rekening. Van de organisaties houdt 71% de totale uitgaven aan AI-inferentie en API’s bij, 51% het tokenvolume en 44% de kosten per inferentie-eenheid. Een token is de eenheid waarin een AI-model tekst verwerkt, ruwweg een paar tekens; elke vraag en elk antwoord wordt daarin afgerekend. Wie alleen het totaal ziet, kan moeilijk beoordelen of AI de uitgaven waard is.
“Leidinggevenden die de kosten van een werkproces kunnen koppelen aan de waarde die het oplevert en deze financiële discipline verbinden aan een herinrichting van de organisatie, zijn mogelijk beter in staat een concurrentievoordeel te benutten en AI duurzaam op te schalen”, zegt Costi Perricos (Global GenAI Business Leader bij Deloitte).
Die waarde komt niet in één keer: snellere taken en betere besluiten zijn vroeg zichtbaar, omzet kost meer tijd. Toch meldt 28% van de organisaties omzetgroei door AI, tegenover 20% in de editie van januari, naast voordelen die verder gaan dan productiviteit en kostenbesparing. Dat wijst er volgens Deloitte op dat waarde zowel door sneller als door slimmer werken ontstaat.
Meer ruimte voor AI, minder duidelijkheid over verantwoordelijkheid
Slimmer werken vraagt om andere functies, en daar is de herinrichting nog niet ver. Inmiddels heeft 60% van de organisaties functies ten minste in redelijke mate heringericht rond AI; slechts 15% meldt een aanzienlijke verschuiving in beslissingsbevoegdheden. Medewerkers nemen sneller besluiten, zonder de bevoegdheid te krijgen om anders te handelen.
Tegelijk krijgt AI meer ruimte om zelf te handelen: bij 40% van de organisaties neemt AI ten minste in redelijke mate besluiten of voert het acties uit zonder menselijke goedkeuring. Bij 23% is onduidelijk wie verantwoordelijk is als AI een negatieve uitkomst veroorzaakt. Naarmate AI van adviseren naar handelen gaat, weegt die onduidelijkheid zwaarder.
Governance moet daarom meegroeien met de zelfstandigheid van het systeem, stellen de onderzoekers: uitvoeren vraagt meer toezicht dan adviseren. In de praktijk loopt dat toezicht achter. Van de organisaties die meerdere AI-agents in één werkproces laten samenwerken, heeft de helft geen formele governance of alleen basistoezicht. Niet meer dan 9% noemt die werkprocessen volledig beheerst.
