Van compliance door controle naar compliance by design
Toen Michiel Hoogenboom van Cense en Peter Engering van Compliance Champs na maanden van gesprekken met banken, toezichthouders en technologiebedrijven uit heel Europa bij elkaar gingen zitten voor een kop koffie, kwam steeds hetzelfde thema terug. Crypto-assets dringen door tot de kern van de financiële infrastructuur: betalingen, settlement, tokenisatie en institutionele financiering.
Het compliancemodel dat samen met het traditionele bankwezen is ontstaan – een model waarin compliance aan het einde van het proces plaatsvindt – zal die ontwikkeling niet overleven.
Snelheid verandert het speelveld
Stablecoins dwingen de financiële sector om dit vraagstuk onder ogen te zien. Nu MiCAR in de Europese Unie van kracht is, is de discussie binnen banken verschoven van de vraag óf zij zich met crypto-assets kunnen bezighouden naar de vraag hoe zij opereren in een financieel systeem dat altijd aanstaat.
Geld beweegt zich binnen enkele seconden door infrastructuur die nooit pauzeert. Treasury-activiteiten, liquiditeitsbeheer en wholesale settlement beginnen allemaal te veranderen zodra markten continu functioneren.
Banken zijn ontworpen voor een andere werkelijkheid. Kantooruren, batchverwerking en vertragingen bij settlement waren meer dan alleen operationele kenmerken. Ze boden ook de tijd waarin compliance transacties kon controleren, klanten kon beoordelen en mogelijke risico’s kon escaleren.
Tokenisatie legt dezelfde druk inmiddels op een steeds breder scala aan assets. Voor Hoogenboom is de belangrijkste vraag daarom niet langer óf banken zich moeten aanpassen aan een 24/7-financiële economie, maar hóé.
Automatisering vormt een deel van het antwoord. Handmatige controles kunnen het tempo van directe settlement niet bijhouden. Engering verwacht dat verantwoord ingezette en goed aangestuurde AI veel van het routinematige werk kan overnemen, zodat mensen zich kunnen richten op de uiteindelijke beslissingen en op zaken die daadwerkelijk om menselijk oordeel vragen.
Maar snelheid alleen lost niets op. Een snellere tool die wordt toegevoegd aan een proces dat nog steeds achteraf plaatsvindt, blijft immers een proces achteraf.
Ingebouwd in plaats van achteraf toegevoegd
De diepere verandering is architectonisch van aard. Compliance by design betekent dat controles onderdeel zijn van de transactiestroom zelf: screening bij de start van een transactie in plaats van controle na settlement, regelgeving die als code in systemen wordt verwerkt en monitoring die met het asset meebeweegt in plaats van erachteraan te lopen.
Het idee kent een bruikbaar precedent. Privacy by design begon als een principe en werd uiteindelijk een bindende verplichting binnen de AVG. Volgens Hoogenboom en Engering zal compliance binnen de crypto-asset-economie een vergelijkbare ontwikkeling doormaken: van goede praktijk naar verwachting van toezichthouders en uiteindelijk naar een wettelijke verplichting.
Instellingen die vroeg in beweging komen, zullen de overgang beheersbaar vinden. Wie wacht, loopt het risico systemen onder druk achteraf te moeten aanpassen – tegen de kosten die daarbij horen.
Voor bestuurders is de uitdaging dat deze transitie waarschijnlijk niet wordt ingeluid door één specifieke reguleringsmaatregel. De verandering zal geleidelijk plaatsvinden, naarmate tokenized assets, nieuwe betaalinfrastructuur en digitale settlement commercieel aantrekkelijker worden.
Dat maakt uitstel verraderlijk comfortabel. Tegen de tijd dat compliance een bottleneck wordt, kunnen de technologie en het operationele model die daarvoor verantwoordelijk zijn al diep in de organisatie zijn verankerd.
Data en mensen komen op de eerste plaats
Dit draait volgens de twee experts niet in de eerste plaats om de aanschaf van technologie. De basis wordt gevormd door betrouwbare data en mensen die weten hoe ze die data moeten gebruiken. Over dat tweede punt is Engering duidelijk.
Instellingen zouden moeten investeren in structurele en doorlopende opleidingen op het gebied van AI, prompting, bronkritiek, dataprivacy en het zorgvuldig omgaan met bedrijfsdata. Dat laatste beschouwt hij als bedrijfskritisch.
“De bank met de beste data wint. Datakwaliteit wordt centraal, omdat AI, robotic process automation en geautomatiseerde compliance allemaal afhankelijk zijn van betrouwbare data.” Peter Engering
Niemand bouwt dit alleen
Engering is sceptisch over het idee dat één organisatie alles kan oplossen voor een grote financiële instelling. Compliance Champs bestaat juist omdat de organisatie ervoor heeft gekozen zich op een niche te richten en daar zeer goed in te worden. “Eén organisatie kan onmogelijk alle compliance-uitdagingen zelf oplossen”, stelt hij.
Tegelijkertijd kunnen banken ook niet met duizenden leveranciers werken. Specialistische partijen blijven daarom vooral van belang op gebieden waar technologie of expertise daadwerkelijk schaars is. Engering ziet bovendien een rol voor banken die gespecialiseerde leveranciers overnemen om kennis en intellectueel eigendom in huis te halen.
“Mijn advies aan CEO’s, CCO’s en raden van bestuur zou zijn: investeer in talent. Organisaties blijven voortdurend inkrimpen, maar ze moeten talent herkennen, mensen de ruimte geven om fouten te maken en hun de mogelijkheid bieden om te groeien.” (Peter Engering)
Over vijf jaar
Aan het begin van de jaren 2030 verwacht Hoogenboom dat crypto-assets zo alledaags zijn geworden dat consumenten nauwelijks nog stilstaan bij de vraag of een transactie wordt afgewikkeld in fiatgeld of stablecoins. Om daar te komen, moeten gevestigde financiële instellingen wel in beweging komen.
“Wees nieuwsgierig, vertrouw op de rol die je hebt gespeeld, maar wees bescheiden genoeg om je aan te passen aan nieuwe tijden. Dat betekent ook dat je bereid moet zijn compliance opnieuw te ontwerpen voor de crypto-asset-economie.”
Engering hoopt dat financiële criminaliteit binnen de cryptowereld op termijn niet langer het dominante verhaal is. Dat kan volgens hem alleen als controles zo volwassen worden dat het daadwerkelijk moeilijk wordt om criminaliteit te plegen. En precies daarvoor is compliance by design bedoeld.
Van controle naar ontwerp
De verschuiving waar beide mannen steeds op terugkomen, gaat dan ook minstens zoveel over mindset als over technologie: van compliance door controle naar compliance by design. Als dat goed wordt ingericht, is compliance niet langer de afdeling die aan het einde van het proces op de rem trapt. Compliance wordt dan onderdeel van de architectuur waarmee producten, betalingen en crypto-assets veilig door een financieel systeem kunnen bewegen dat altijd aanstaat.
Decennialang heeft compliance zich moeten aanpassen aan financiële innovatie. Crypto-assets kunnen die verhouding omdraaien. Innovatie zal steeds meer afhankelijk worden van de vraag of compliance vanaf het begin in het systeem is ontworpen, in plaats van pas te worden toegevoegd wanneer de technologie al live is.
Elke bank zal uiteindelijk waarschijnlijk zijn compliance opnieuw moeten inrichten voor de crypto-asset-economie. De vraag is vooral of dat bewust gebeurt, als onderdeel van een langetermijnstrategie, of reactief, onder commerciële en regeldruk.
Want in een financieel systeem dat altijd aanstaat, bestaat er geen einde van de lijn. Compliance moet onderdeel worden van de lijn zelf.
De volledige podcast is hier terug te luisteren.
