‘Verantwoord gebruik van AI cruciaal bij transactiemonitoring’
Nederlandse banken zien kansen om AI en machine learning in te zetten bij het voorkomen van witwassen en terrorismefinanciering. Tegelijkertijd brengt het gebruik van deze technologie nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee. Effectieve risicobeheersing, menselijke controle en transparantie zijn volgens de banken dan ook belangrijke voorwaarden voor verantwoord gebruik.
Dat staat in een gezamenlijk whitepaper waarin Nederlandse banken beschrijven hoe AI en machine learning binnen transactiemonitoring kunnen worden ingezet.
Machine learning wordt volgens de banken steeds vaker gebruikt binnen transactiemonitoring om complexe patronen in transactiedata te herkennen. De technologie kan daarmee bijdragen aan het effectiever signaleren van mogelijke risico’s op witwassen en terrorismefinanciering.
De inzet van dergelijke modellen brengt volgens de sector echter ook verschillende aandachtspunten met zich mee. Zo kunnen onbedoelde vooroordelen in modellen ontstaan en kan onvoldoende datakwaliteit de werking beïnvloeden. Ook kunnen modelprestaties afnemen wanneer klantgedrag verandert. Daarnaast bestaat het risico dat uitkomsten onvoldoende uitlegbaar zijn.
Volgens de banken zijn daarom een heldere governance en voortdurende monitoring noodzakelijk. Modellen moeten niet alleen effectief zijn in het signaleren van mogelijke witwasrisico’s, maar ook uitlegbaar, controleerbaar en eerlijk zijn.
Banken moeten bovendien kunnen aantonen dat modellen doen waarvoor ze zijn ontwikkeld en dat zij geen ongewenste effecten veroorzaken.
Menselijke beoordeling blijft noodzakelijk
Het whitepaper benadrukt dat technologie menselijke interventie niet kan vervangen. Besluiten over mogelijke meldingen van verdachte transacties kunnen alleen worden genomen met menselijke tussenkomst.
Ook bij het gebruik van machine learning blijft menselijke beoordeling volgens de banken een essentieel onderdeel van een effectieve en zorgvuldige aanpak van financiële criminaliteit.
Privacy en discriminatie
De banken besteden in het whitepaper daarnaast aandacht aan privacy- en discriminatierisico’s. Anti-witwasmaatregelen kunnen volgens de sector potentieel grote maatschappelijke impact hebben.
Daarom moeten modellen worden getoetst op fairness en mogelijke ongelijke behandeling van groepen klanten. Het beheersen van deze risico’s geldt volgens de banken als een randvoorwaarde voor verantwoord gebruik van AI binnen de financiële sector.
Met het whitepaper willen Nederlandse banken bijdragen aan een gezamenlijke en zorgvuldige aanpak van machine learning in de strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering. Het document biedt handvatten voor modelontwikkeling, risicobeheersing, verantwoord AI-gebruik en het aantonen van effectiviteit in de praktijk.
Lees het volledige whitepaper hier.
