‘Naasten spelen sleutelrol bij herkennen van datingfraude’
Vrienden en familie kunnen een belangrijke rol spelen bij het herkennen en voorkomen van datingfraude. De Nederlandse Vereniging van Banken roept naasten op om vermoedens van oplichting tijdig bespreekbaar te maken. Met een nieuw seizoen van de podcast Herken fraude, Voorkom fraude. wil de brancheorganisatie laten zien hoe zij slachtoffers kunnen helpen.
Bij datingfraude bouwen criminelen vaak gedurende weken of maanden een vertrouwensband op met hun slachtoffer. Vervolgens misbruiken zij die band om geld afhandig te maken. De financiële schade kan oplopen tot tienduizenden euro’s. Door de emotionele manipulatie herkennen slachtoffers de misleiding vaak niet meer zelf.
De omgeving kan veranderingen in gedrag eerder opmerken. Zo kan een online partner steeds excuses verzinnen om niet te videobellen, of trekt een slachtoffer zich terug uit de eigen sociale kring. Volgens de NVB zijn dit signalen die aanleiding kunnen zijn om het gesprek aan te gaan.
Emotionele manipulatie bemoeilijkt ingrijpen
Banken nemen maatregelen om het betalingsverkeer te beveiligen en kunnen bijvoorbeeld contact opnemen wanneer een klant een opvallend groot bedrag naar een buitenlandse rekening wil overmaken. Toch is daarmee niet iedere vorm van datingfraude te voorkomen. Wanneer een fraudeur eenmaal veel invloed heeft op het slachtoffer, kan een waarschuwing van de bank onvoldoende zijn om de betaling tegen te houden.
“De directe omgeving vormt daardoor een onmisbare schakel, door de eerste signalen zoals isolatie of defensief gedrag op te merken, nog voordat het tot een transactie komt”, stelt Marco Doeland (teamlead Veiligheid bij de NVB).
Toch is het voor naasten niet altijd eenvoudig om in te grijpen. Zij kunnen bang zijn de relatie met een vriend of familielid onder druk te zetten, of niet serieus genomen te worden. Daardoor blijven vermoedens soms onbesproken.
Cybersecuritypsycholoog Inge Wetzer wijst erop dat fraudeurs bewust inspelen op verliefdheid en vertrouwen. Naarmate de manipulatie vordert, kunnen slachtoffers kritische geluiden uit hun omgeving gaan zien als wantrouwen of onbegrip. Een open gesprek zonder oordeel kan helpen om afstand te nemen van de situatie en de twijfels opnieuw te onderzoeken.
Podcast deelt ervaringen van slachtoffers en naasten
Om mensen praktische handvatten te bieden, lanceert de NVB een nieuw seizoen van de podcast Herken fraude. Voorkom fraude. Daarin vertellen slachtoffers, naasten en experts hoe datingfraude verloopt en hoe de omgeving kan helpen om de misleiding aan het licht te brengen.
In de eerste aflevering vertelt Angelique hoe zij haar zorgen over de online relatie van haar vriendin Ellen bespreekbaar maakte. Daarmee hielp zij Ellen om uit de greep van een datingfraudeur te komen.
Een volgende aflevering gaat over Maartje, die verliefd werd op iemand die zich voordeed als een Amerikaanse cryptohandelaar. Ook haar moeder deelt haar ervaringen. Trainer en ervaringsdeskundige Ayleen Charlotte, bekend van de Netflix-documentaire The Tinder Swindler, geeft in deze aflevering advies over het herkennen van signalen en het aangaan van een gesprek met een dierbare.
De podcast is hier te beluisteren via Spotify.
