Vooruitgang door verbeeldingskracht: Triodos pleit voor herwaardering cultuur
De culturele sector in Nederland is een serieuze economische motor die goed is voor ruim 120.000 banen en 2,4% van het bruto binnenlands product. Desondanks wordt kunst vaak weggezet als een luxe extraatje, waardoor de publieke budgetten structureel onder druk staan. In het nieuwe rapport ‘Vooruitgang door verbeeldingskracht’ pleit Triodos voor een fundamentele herwaardering.
FOTO: Voorkant rapport (Bijlage)
De werkelijke waarde van kunst begint namelijk niet bij economische rendementen, maar bij het moment dat een voorstelling je onverwachts raakt of een schilderij je blik op de wereld verandert. Het rapport stelt dat kunst in de eerste plaats van waarde is omwille van zichzelf, omdat het ons in contact brengt met emotie en nieuwe perspectieven.
Wanneer we cultuur reduceren tot een luxeproduct, verliezen we de levensader voor innovatie en het vermogen om complexe maatschappelijke vraagstukken vanuit een ander licht te bekijken.
Buiten de Europese pas
De financiële bodem onder deze vernieuwende initiatieven is de afgelopen jaren echter zorgwekkend verschraald. Triodos wijst op een pijnlijke trend: het aandeel van cultuur in de rijksbegroting is gekrompen van 0,47% in 2005 naar slechts 0,35% in 2023.
Terwijl het Europese gemiddelde stabiel rond de 0,5% schommelt, laat Nederland zijn creatieve motor financieel gezien langzaam drooglopen door structurele onderinvestering.
Deze budgettaire krimp is volgens de onderzoekers riskant, omdat de sector essentieel is voor de zogeheten brede welvaart. Naast de directe miljardenbijdrage aan de economie versterkt cultuur de samenleving door sociale cohesie te vergroten en het individuele welzijn te bevorderen.
Juist nu we voor grote transities staan, biedt de verbeeldingskracht van makers de broodnodige ruimte om buiten de gebaande paden naar oplossingen te zoeken.
Een moderne mix
Om de sector weerbaar te maken, is er volgens Triodos meer nodig dan alleen een roep om extra subsidies. Sarah Hoes en Lambert de Pater (relatiemanagers voor de kunst- en cultuursector bij Triodos Bank) benadrukken dat banken en kredietverstrekkers een grotere rol moeten durven pakken. Volgens hen moet de focus niet enkel op subsidies en giften moet liggen.
“De rol van banken en andere kredietverstrekkers blijft onbesproken, terwijl zij een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de investeringskracht en weerbaarheid van de sector. De kracht zit juist in de mix van geef- en leengeld.”
De eindconclusie van het rapport laat weinig ruimte voor twijfel: kunst is geen decoratieve bijzaak voor goede tijden, maar een noodzakelijke investering in maatschappelijke veerkracht. Zonder een sterke culturele sector ontbreekt het ons aan het verbindend vermogen dat nodig is om grote uitdagingen zoals klimaatverandering en polarisatie het hoofd te bieden .
“Kunst en cultuur geven ons de verbeeldingskracht om anders te kijken en de moed om nieuwe wegen in te slaan”, concluderen de onderzoekers. “Wij geloven dat juist dáár de sleutel ligt voor een betere toekomst.”
