Een op de zeven jongvolwassenen slachtoffer van online fraude, ondanks digitaal zelfvertrouwen
Jongvolwassenen vertrouwen op hun digitale vaardigheden, maar werden het afgelopen jaar vaker slachtoffer van online fraude dan 65-plussers. Een op de zeven kreeg ermee te maken, blijkt uit onderzoek van ABN AMRO. De bank start daarom de campagne Begin Gewoon Safe.
De uitkomst wringt met het beeld dat jongvolwassenen van zichzelf hebben. Uit onderzoek van The Global Anti-Scam Alliance blijkt dat veel jongvolwassenen ervan overtuigd zijn online oplichting te kunnen herkennen.
Dat zelfvertrouwen is niet altijd terecht: generatieve AI maakt nepberichten, beelden en stemmen zo overtuigend dat de grens tussen echt en nep vervaagt. Het onderzoek, uitgevoerd door Ipsos I&O onder eigen klanten, telde 14% getroffenen onder 18- tot 35-jarigen.
Nep is steeds moeilijker aan taalfouten te herkennen
“Fraudeurs blijven hun werkwijze aanpassen aan nieuwe technologieën”, zegt Kathelijne Swaak (fraude-expert bij ABN AMRO). “Waar nepberichten vroeger nog herkenbaar waren aan taalfouten of een verdachte afzender, maken fraudeurs hun misleiding met AI steeds verfijnder. Denk aan AI-stemklonen, gemanipuleerde influencer-content en berichten die specifiek zijn afgestemd op de ontvanger.”
Die technieken hebben de meeste impact op sociale media als Instagram, WhatsApp en TikTok, waar persoonlijk contact en commercie door elkaar lopen. Volgens ABN AMRO vindt negen op de tien fraudepogingen plaats via kanalen met een direct-messagingfunctie. Jongvolwassenen zijn daar relatief actief en ontdekken en kopen er ook producten, waardoor fraudeurs meer gelegenheid krijgen om misbruik te maken van hun vertrouwen.
De checks die blijven liggen
Beschermen tegen fraude draait niet meer alleen om het herkennen van signalen, maar ook om voorzorg. Die checks blijven vaak liggen. Ruim vier op de tien jongvolwassenen (42%) controleert de contactgegevens van een webshop, iets meer dan de helft (53%) checkt de beoordelingen op een reviewsite, en 39% gebruikt bij een onverwacht telefoontje van de bank de Gesprek Check om te verifiëren of er echt een medewerker belt.
“Jongvolwassenen zijn veel online, kopen via sociale media en handelen vaak snel. Dat maakt hen aantrekkelijk voor fraudeurs”, zegt Swaak. “En hoe meer je denkt AI altijd te kunnen herkennen, hoe groter de kans dat je er alsnog door wordt verrast.”
Raad de AI
Met Begin Gewoon Safe wil de bank die ervaring voelbaar maken. Voor de campagne werkt ABN AMRO samen met YouTube-kanaal Supergaande, dat het thema in de spelshow Raad de AI onder de loep neemt. De intro van de nieuwste video is volledig met AI gemaakt.
Voor Nesim el Ahmadi (bekend van Supergaande) is online misleiding persoonlijk herkenbaar. Onder zijn naam en gezicht werden ooit nepvoetbalshirts verkocht. “Het is bizar hoe makkelijk iemand een nepaccount maakt met mijn profielfoto en naam”, vertelt hij. “Nu fraudeurs ook AI-stemklonen en video-deepfakes inzetten, wordt het voor jongeren helemaal onmogelijk om nep van echt te onderscheiden.”
De campagne bouwt voort op eerdere fraudecampagnes van de bank, zoals Never Ever Nimmer Nooit en Bij mij valt niets te halen. De boodschap blijft dezelfde: digitaal handig is nog niet digitaal veilig.
