FIFA trekt miljardenplan met JPMorgan in, positie Infantino wankelt
FIFA heeft het plan om een vijfde van zijn commerciële tak naar de markt te brengen ingetrokken. Vier dagen na de aankondiging van de constructie met JPMorgan en investeerder Joshua Kushner boycotten de Europese bonden alle FIFA-toernooien; inmiddels heeft de UEFA het vertrouwen in voorzitter Gianni Infantino opgezegd.
Negen dagen na de WK-finale, waar Infantino naast de Amerikaanse president Donald Trump de beker uitreikte, kregen de nationale bonden geen eindafrekening maar een transactievoorstel. Vier dagen later lag er niets meer op tafel – behalve de vraag of de voorzitter zelf nog blijft.
FIFA is een Zwitserse non-profitorganisatie en mag zelf geen aandelen uitgeven; FIFA Forward Enterprise (FFE), de dochter die op 28 juli werd aangekondigd, mocht dat wel. Daarin kwamen uitzendrechten, sponsoring, ticketing en licenties samen, plus de operationele uitvoering van de WK’s.
De waardering van FFE kwam uit op circa $20 miljard. Met ongeveer 20% wilde FIFA tot $4,2 miljard ophalen bij kopers die de bond zelf omschreef als houders van “minderheidsbelangen zonder zeggenschap”. FIFA zou de meerderheid houden; de 211 lidbonden kregen elk een minderheidsaandeel dat ze mochten houden of verkopen.
Wat dat de bonden zou opleveren, verschilde per bron. FIFA beloofde “meer dan $10 miljard” aan extra verdeling; The Guardian noemde een jaarlijkse afdracht die per bond van $8 miljoen naar $20 miljoen ging, de NOS sprak van een eenmalige kapitaalinjectie tot $20 miljoen. Het afgelopen WK bracht tot $15 miljard op.
Een weddenschap zonder kasstroom
Waar dat rendement vandaan moest komen, was de kern van de constructie. Volgens bronnen van The Guardian mocht er geen dividend uit FFE worden getrokken: de opbrengst zat in waardestijging en in een latere verkoop van het belang. Het was dus een weddenschap op de exploitatie van de rechten, niet op een kasstroom.
Thrive Eternal, het permanente vehikel van Joshua Kushners Thrive Capital, paste bij dat profiel: het kan bezittingen onbeperkt aanhouden, anders dan een gewoon private-equity- of venture-capitalfonds. Een betrokkene zei tegen The Economist dat de firma zoekt naar bedrijven die hun waarde houden in een wereld vol AI – en dat mondiaal voetbal daarvoor een goede gok is.
Die naam droeg ook een politieke lading. Joshua Kushner is de broer van Jared Kushner, schoonzoon van Trump; Jared zou zelf niet investeren. Democraten in het Huis van Afgevaardigden wilden Infantino horen over zijn banden met de president.
Wat eerdere sportdeals leerden
Nieuw was het model niet. Een van de architecten is Greg Maffei, die als topman van Liberty Media Formule 1 in 2017 voor $4,4 miljard kocht en commercieel omvormde. Golforganisator PGA Tour bracht zijn commerciële tak in 2024 onder bij private investeerders. FIFA’s eigen poging, een SoftBank-constructie uit 2018, strandde op Europees verzet.
Die precedenten zeggen ook iets over de belofte dat sportbeleid en commercie gescheiden blijven. Sam Nursall van Ampere Analysis wijst op de PGA Tour: extern geld kan naar armere bonden vloeien, maar de winstprikkel duwt evengoed naar vaker toernooien, gastlanden in de rijkste markten en hogere ticketprijzen.
‘Het WK is niet te koop’
Het verzet was er meteen. Vijfentwintig minuten na de aankondiging liet de UEFA weten dat niemand eigenaar is van voetbal en dat hier een grens werd overschreden. Europees commissaris Glenn Micallef kondigde aan dat de Europese Commissie onderzoekt of het plan de mededingingsregels raakt; de Aziatische en Noord- en Midden-Amerikaanse bonden volgden, en de KNVB noemde het zeer zorgelijk.
Op 30 juli sloeg dat verzet om in een breuk. Na een spoedoverleg van de 55 lidbonden kondigde de UEFA een voorlopige boycot aan van alle FIFA-toernooien, de WK’s incluis. Geen enkel Europees nationaal team zou nog aan een FIFA-competitie deelnemen zolang de voorstellen op tafel lagen.
Het WK is niet te koop. Sommige dingen zijn simpelweg te belangrijk om te verkopen.
De boycot gold totdat het voorstel volledig was ingetrokken én er bindende garanties lagen dat FIFA bestuur noch competities ooit nog openstelt voor particulier eigendom. De toon liet weinig ruimte: “Het WK is niet te koop”, aldus de verklaring. “Sommige dingen zijn simpelweg te belangrijk om te verkopen.”
“Dit voorstel klopt niet, qua proces, governance en inhoud”, stelde KNVB-voorzitter Frank Paauw, wijzend op leden van de FIFA-raad die niet in de plannen waren gekend. De Europese bonden – rijke en kleine, unaniem – gingen volgens hem “voor de ziel van het voetbal” staan. Hij vreesde druk op de kalender en de spelers; het idee van een WK om de twee jaar was al geopperd.
Van boycot naar blokkade
FIFA schoof de kritiek een dag later terzijde. In een verklaring die vrijdagochtend om 5.05 uur Nederlandse tijd verscheen, zei de bond de zorgen te respecteren maar het consultatieproces gewoon voort te zetten. Niemand verkocht het voetbal, luidde de boodschap, en niemand kon claimen alle 211 lidbonden te vertegenwoordigen.
Ondertussen kantelde het krachtenveld verder. De Aziatische federatie AFC schaarde zich achter de UEFA en het Noord- en Midden-Amerikaanse CONCACAF; samen hebben die drie confederaties 136 van de 211 stemmen – ruim voldoende om het plan te blokkeren. Alleen het Afrikaanse CAF stond nog open voor het plan; Zuid-Amerika en Oceanië hadden zich niet uitgesproken.
De Aziatische kritiek reikte verder dan dit ene voorstel: het plan kwam volgens de AFC tot stand zonder consultatie van “confederaties, lidbonden en zelfs de eigen bestuursorganen van de FIFA” en legde “fundamentele zwakheden” in de besluitvorming bloot.
Ook binnen FIFA brokkelde de steun af. Carlos Cordeiro, senior adviseur van Infantino, oud-voorzitter van de Amerikaanse voetbalbond en ruim 35 jaar bankier, stapte per direct op en noemde het plan “een slechte deal voor het voetbal”. FIFA had volgens hem miljarden aan reserves en geen schulden – en dus geen overtuigende reden om een permanent belang in het meest waardevolle bezit van het voetbal te verkopen.
Zijn kernbezwaar sloot aan bij dat van de bonden: waarom deze deal, welk toezicht, wie profiteert. Die vragen bleven onbeantwoord, terwijl de lidbonden binnen amper vijftig dagen moesten beslissen. “Dat is geen verantwoorde manier om de toekomst van deze wereldwijde sport te bepalen.”
De intrekking en de rekening
Infantino gaf tot dat moment geen centimeter toe. In een zelf opgenomen video op Instagram verdedigde hij zijn plan als “een unieke kans om de ontwikkeling van de sport wereldwijd een enorme impuls te geven” – een kans, geen verplichting. Operationeel directeur Kevin Lamour zei kort daarna dat het bestuur was misleid en sprak van een eenmansactie.
Op dezelfde dag verloor Infantino ook de steun van de president aan wie hij zich jarenlang verbond. Gevraagd of hij van de plannen wist, gezien de banden met de familie van zijn schoonzoon, antwoordde Trump ijskoud: “Nee, ik heb hem niet gesproken.”
Om 01.30 uur in de nacht van 1 augustus volgde de intrekking. “Na zorgvuldig naar alle standpunten te hebben geluisterd, is duidelijk geworden dat het project voor verdeeldheid heeft gezorgd”, schreef Infantino. Rust bracht het niet: nog dezelfde ochtend zegde de UEFA het vertrouwen in hem op, waarbij meerdere nationale bonden zich aansloten, waaronder de KNVB.
CONCACAF ging een stap verder en riep op tot een grondige herziening van het FIFA-bestuur onder Infantino. Voor een motie van wantrouwen op een spoedcongres zijn volgens The Times 43 stemmen nodig, 20% van de lidbonden – een drempel die na deze week binnen bereik ligt.
Daarmee is de $20 miljard nooit een prijs geworden, maar een waardering die het stadium van het voorstel niet heeft overleefd. Wat rest is een bond zonder plan voor zijn commerciële toekomst, een investeerdersgroep zonder onderneming om in te stappen, en een voorzitter die tot het congres van maart 2027 moet zien te overleven.
