FIFA brengt met JPMorgan een vijfde van zijn commerciële tak naar de markt
Een week na de WK-finale kregen de nationale bonden geen eindafrekening, maar een transactievoorstel. FIFA is een Zwitserse non-profitorganisatie en mag zelf geen aandelen uitgeven; FIFA Forward Enterprise (FFE), de dochter die dinsdag werd aangekondigd, mag dat wel. Daarin komen uitzendrechten, sponsoring, ticketing en licenties samen, plus de operationele uitvoering van de WK’s.
De waardering van FFE komt uit op circa $20 miljard. Met ongeveer 20% wil FIFA tot $4,2 miljard ophalen bij kopers die de bond zelf omschrijft als houders van “minderheidsbelangen zonder zeggenschap”. FIFA houdt de meerderheid; de 211 lidbonden krijgen elk een minderheidsaandeel dat ze mogen houden of verkopen.
Wat dat de bonden oplevert, verschilt per bron. FIFA belooft “meer dan $10 miljard” aan extra verdeling; The Guardian noemt een jaarlijkse afdracht die per bond van $8 miljoen naar $20 miljoen gaat, de NOS spreekt van een eenmalige kapitaalinjectie tot $20 miljoen. Het afgelopen WK bracht tot $15 miljard op.
Waar dat rendement vandaan moet komen, is de kern van de constructie. Volgens bronnen van The Guardian mag er geen dividend uit FFE worden getrokken: de opbrengst zit in waardestijging en in een latere verkoop van het belang. Het is dus een weddenschap op de exploitatie van de rechten, niet op een kasstroom.
Thrive Eternal, het permanente vehikel van Joshua Kushners Thrive Capital, past bij dat profiel: het kan bezittingen onbeperkt aanhouden, anders dan een gewoon private-equity- of venture-capitalfonds. Een betrokkene zegt tegen The Economist dat de firma zoekt naar bedrijven die hun waarde houden in een wereld vol AI – en dat mondiaal voetbal daarvoor een goede gok is.
Wat eerdere sportdeals leerden
Nieuw is het model niet. Een van de architecten is Greg Maffei, die als topman van Liberty Media Formule 1 in 2017 voor $4,4 miljard kocht en commercieel omvormde. Golforganisator PGA Tour bracht zijn commerciële tak in 2024 onder bij private investeerders. FIFA’s eigen poging, een SoftBank-constructie uit 2018, strandde op Europees verzet.
Die precedenten zeggen ook iets over de belofte dat sportbeleid en commercie gescheiden blijven. Sam Nursall van Ampere Analysis wijst op de PGA Tour: extern geld kan naar armere bonden vloeien, maar de winstprikkel duwt evengoed naar vaker toernooien, gastlanden in de rijkste markten en hogere ticketprijzen.
Waar de deal kan stranden
Het verzet is inmiddels institutioneel. Europees commissaris Glenn Micallef kondigde aan dat de Europese Commissie onderzoekt of het plan de mededingingsregels raakt. UEFA sprak aanvankelijk van een grens die bestuursorganen nooit mogen overschrijden en zei haar juridische positie te bekijken; de Aziatische en Noord- en Midden-Amerikaanse bonden volgden, en de KNVB noemde het zeer zorgelijk.
Daar komt de politieke lijn bij. Joshua Kushner is de broer van Jared Kushner, schoonzoon van president Donald Trump; Jared zou zelf niet investeren. Democraten in het Huis van Afgevaardigden willen Infantino horen over zijn banden met de president.
De besluitroute is getrapt. Volgens The Times moeten de lidbonden zich vóór 19 september uitspreken, waarna de FIFA-raad later dit jaar moet goedkeuren en het congres van maart 2027 stemt. Datzelfde congres moet Infantino herkiezen; hij treedt onder de FIFA-statuten in 2031 af en wil daarna FFE gaan voorzitten.
‘Het WK is niet te koop’
Op 30 juli sloeg dat verzet om in een breuk. Na een spoedoverleg van de 55 lidbonden kondigde UEFA een voorlopige boycot aan van alle FIFA-toernooien, de WK’s incluis. “Geen enkel nationaal team dat bij de UEFA is aangesloten zal deelnemen aan een FIFA-competitie zolang deze voorstellen nog op tafel liggen”, schrijft de bond, die het voorstel “unaniem en ondubbelzinnig” verwerpt.
De boycot geldt totdat het voorstel volledig is ingetrokken én er bindende garanties liggen dat FIFA bestuur noch competities ooit nog openstelt voor particulier eigendom. De toon laat weinig ruimte: “Het WK is niet te koop”, aldus de verklaring. “Sommige dingen zijn simpelweg te belangrijk om te verkopen.”
KNVB-voorzitter Frank Paauw zegt dat de Europese bonden – rijke en kleine, unaniem – “voor de ziel van het voetbal” zijn gaan staan. “Dit voorstel klopt niet, qua proces, governance en inhoud”, stelt hij, wijzend op leden van de FIFA-raad die niet in de plannen zijn gekend.
Paauw vreest dat commercieel belang zwaarder gaat wegen dan de sportieve belangen, met druk op de kalender en de spelers – het idee van een WK om de twee jaar is al geopperd. Over de positie van Infantino wil hij het “op een later moment” hebben.
FIFA schoof de kritiek een dag later terzijde. “Niemand verkoopt het voetbal. Dit is iets wat de FIFA nooit zou overwegen”, aldus de bond, die de media verwijt het consultatieproces te hebben verstoord en benadrukt dat niemand kan claimen alle 211 lidbonden te vertegenwoordigen. Het voorstel blijft op tafel; de consultatie kan volgens FIFA nog uitmonden in goedkeuring, afwijzing of wijziging.
Van boycot naar blokkade
Sindsdien is het krachtenveld verder gekanteld. De Aziatische federatie AFC schaarde zich achter UEFA en het Noord- en Midden-Amerikaanse CONCACAF; de leden van die drie confederaties hebben samen 136 van de 211 stemmen – ruim voldoende om het plan te blokkeren. Een brede consensus is volgens de AFC dan ook “niet realistisch”.
De Aziatische kritiek reikt verder dan dit ene voorstel: het plan kwam volgens de AFC tot stand zonder consultatie van “confederaties, lidbonden en zelfs de eigen bestuursorganen van de FIFA” en legt “fundamentele zwakheden” in de besluitvorming bloot. Alleen het Afrikaanse CAF staat vooralsnog open voor het plan en vergadert volgende week; Zuid-Amerika en Oceanië hebben zich nog niet uitgesproken.
Ook binnen FIFA zelf brokkelt de steun af. Carlos Cordeiro, senior adviseur van Infantino, oud-voorzitter van de Amerikaanse voetbalbond en ruim 35 jaar bankier, stapte per direct op en noemt het plan “een slechte deal voor het voetbal”. FIFA heeft volgens hem miljarden aan reserves en geen schulden – en dus geen overtuigende reden om “een permanent belang in het meest waardevolle bezit van het voetbal” te verkopen.
Cordeiro’s kernbezwaar sluit aan bij dat van de bonden: fundamentele vragen – waarom deze deal, welk toezicht, wie profiteert – blijven onbeantwoord, terwijl de lidbonden binnen amper vijftig dagen moeten beslissen. “Dat is geen verantwoorde manier om de toekomst van deze wereldwijde sport te bepalen.”
Ook de positie van Infantino zelf komt zo in beeld. Voor een motie van wantrouwen op een spoedcongres zijn volgens The Times 43 stemmen nodig, 20% van de lidbonden. KNVB-voorzitter Paauw zei in Nieuwsuur dat het “erg moeilijk” wordt om vertrouwen te houden in Infantino; op de vraag of dat vertrouwen er nog is, zegt hij nu al “bijna nee”.
Daarmee is de $20 miljard geen prijs maar een waardering onder voorbehoud: van een mededingingsonderzoek, van een governancestructuur die nog op papier moet komen en van een meerderheid onder 211 stemmen – waarvan er inmiddels 136 aan de kant van de tegenstanders staan. Tot dan biedt JPMorgan een belang aan in een onderneming die nog niet bestaat.
