Verduurzaming blijft topprioriteit voor Nederlandse bedrijven, maar uitvoering staat onder druk
Nederlandse bedrijven zetten in groten getale door op verduurzaming, ook nu geopolitieke onzekerheid en stijgende energieprijzen de marges verkrappen. Twee derde beschouwt duurzame investeringen inmiddels als motor achter innovatie en concurrentiekracht. Echter verdwijnen subsidies, piept en kraakt het stroomnet en zet de macro-economische onzekerheid plannen onder druk. Dat blijkt uit het jaarlijkse ING-onderzoek onder het management van Nederlandse bedrijven.
De strategische verankering van duurzaamheid zit op recordniveau: 66% heeft het inmiddels structureel opgenomen in de bedrijfsstrategie, het hoogste cijfer in zeven jaar onderzoek. Bijna driekwart verwacht de verduurzamingsinspanningen in 2026 verder op te voeren, en de voorgenomen investeringen zijn bij veel bedrijven groter dan vorig jaar.
Verduurzaming wordt daarin steeds minder als kostenpost gezien en steeds meer als strategisch instrument – gedreven door eigen ambitie, de wil om energiekosten te drukken en de noodzaak te voldoen aan nationale en Europese wetgeving.
“We zien dat investeringen in verduurzaming versnellen, omdat bedrijven de afhankelijkheid en hoge kosten van energie willen verminderen”, zegt Laurens de Vos (directeur Business Banking ING Nederland).
“Verduurzaming is essentieel geworden om te innoveren, groei te realiseren en medewerkers aan te trekken. Juist in deze onzekere tijden kiezen ondernemingen ervoor te investeren in een duurzame, toekomstbestendige bedrijfsvoering.”
Geopolitiek zet rem op uitvoering
Toch neemt de druk op de uitvoering toe. Vier op de tien bedrijven stelt dat geopolitieke spanningen – de oorlog in het Midden-Oosten, het presidentschap van Trump – samen met stijgende energieprijzen en verwachte inflatie de plannen onder druk zetten.
Ruim een kwart verwacht directe gevolgen van het Trump-presidentschap voor de eigen bedrijfsactiviteiten, met minder export naar de VS en meer import uit Europa als voornaamste aanpassingen. Circa 70% voorziet dat inflatie en rente zullen stijgen, met directe gevolgen voor de financiering van duurzaamheid. Daar komt bij dat de beperkte capaciteit op het stroomnetwerk een steeds crucialere rol speelt.
Talent en autonomie als nieuwe drijfveren
Buiten de financiële argumenten spelen ook bredere motieven mee. Meer dan de helft van de bedrijven beschouwt verduurzaming als zeer belangrijk of zelfs essentieel voor het aantrekken van personeel – een opvallende verschuiving in een krappe arbeidsmarkt.
Daarnaast ziet 91% verduurzaming als een bijdrage aan de strategische autonomie van Nederland en Europa. Nederland kan daarin competitief voordeel behalen, met name via wind- en zonne-energie (bijna de helft) en kernenergie (39%).
“Groei van duurzame productinnovatie is momenteel tastbaarder dan het implementeren van AI in de bedrijfsvoering van mkb- en middelgrote bedrijven”, vertelt De Vos. “Vrijwel alle ondernemers zien verduurzaming als een bijdrage aan de strategische autonomie van Nederland en Europa in de wereld.”
Subsidies krimpen, eigen vermogen neemt het over
De verschuiving in de financiering is opvallend: subsidies verzorgden vorig jaar nog 26% van de verduurzamingsinvesteringen, dit jaar is dat gedaald naar 14%. Bedrijven vallen daardoor sterker terug op eigen middelen (45%), bankfinanciering en lease (25%) en investeerders (17%).
Tegelijkertijd is het aandeel bedrijven dat samen met hun bank actief aan een verduurzamingsplan werkt gestegen naar 82%, en staat de meerderheid positief tegenover ESG-criteria van banken.
Over het overheidsbeleid is de sector ambivalent: de helft verwacht dat het Kabinet-Jetten een positieve impact heeft, maar een ruime meerderheid vindt de plannen niet haalbaar of zelfs onrealistisch. Knelpunten zijn de inconsistentie van beleid en het te snel afbouwen van subsidies.
“Bied bedrijven een duidelijk en consistenter beleid over de jaren, waarbij de investeringen terugverdiend kunnen worden”, concludeert De Vos.
