Visa zette onlangs zes strategische thema’s neer. Eén daarvan is vertrouwen – en volgens Jos van de Kerkhof, Country Manager van Visa Nederland, wordt dat alleen maar belangrijker naarmate betalen onzichtbaarder wordt. Banken.nl sprak hem over een netwerk dat al negentien jaar niet is platgegaan, een stresstest met een van de krachtigste AI-modellen van dit moment en een toekomst waarin de agent afrekent.
Elke werkdag rond half negen dezelfde koffiebar, dezelfde bestelling, de telefoon in dezelfde hand en onder dezelfde hoek. Ze houdt het toestel bij de terminal, hoort een piepje en denkt er geen seconde over na. Op de achtergrond is in die fractie van een seconde beoordeeld of deze betaling past bij wie zij is: het tijdstip, de plek, het bedrag, zelfs de manier waarop ze de telefoon vasthoudt.
Het is een voorbeeld dat Van de Kerkhof zelf aanhaalt. “Hoe minder de consument van een betaling merkt, hoe meer er onder de motorkap moet kloppen. Vertrouwen is essentieel – voor consumenten én voor winkeliers. Allebei moeten ze er blind op kunnen rekenen dat een betaling doet wat ze belooft.”
Kort voor het gesprek was hij in San Diego, waar Visa intern zijn zes strategische thema’s besprak: betalingen door AI-agents, geld op de blockchain, digitale wallets, geopolitiek, vertrouwen en de volgende generatie consumenten. Vertrouwen staat op die lijst als één van de zes. Wie hem erover hoort, krijgt de indruk dat het eerder het fundament onder de andere vijf is.
Negentien jaar in de lucht
Dat fundament begint bij iets wat zelden nieuws is: het netwerk doet het. “VisaNet, ons wereldwijde netwerk, is al negentien jaar aaneengesloten niet uit de lucht geweest”, zegt Van de Kerkhof. “En dat terwijl het honderden miljoenen transacties per dag verwerkt en hackers er dagelijks talloze aanvallen op afvuren.” Als voorbeeld noemt hij Oekraïne: ook na de Russische inval bleef het netwerk daar overeind.
Om dat zo te houden investeerde Visa de afgelopen vijf jaar €11 miljard in technologie en digitale weerbaarheid. Minstens zo belangrijk is hoe het netwerk is gebouwd. “Veel onderdelen van ons betaalsysteem werken onafhankelijk van elkaar. Zou er één uitvallen, dan blijft de rest gewoon doorlopen.”
De stresstest van Mythos
In april lanceerde het Amerikaanse AI-bedrijf Anthropic Project Glasswing. Een kleine groep grote tech- en financiële bedrijven en enkele tientallen beheerders van kritieke software kregen toegang tot Claude Mythos Preview, een algemeen AI-model dat zo krachtig is dat het ook zelfstandig kwetsbaarheden in software kan opsporen en kleine zwaktes aan elkaar kan knopen tot een werkende aanval. Juist daarom stelt Anthropic het niet algemeen beschikbaar: in verkeerde handen is het te krachtig. Visa doet sinds april mee.
“We hebben Mythos op onze eigen systemen losgelaten”, vertelt Van de Kerkhof. “De vraag was simpel: houden ze stand als dit soort capaciteiten straks voor iedereen beschikbaar zijn? Het antwoord is ja. Maar we hebben ook punten gevonden die beter kunnen. Een van de inzichten is dat snelheid nog belangrijker is geworden: de tijd die je hebt om een kwetsbaarheid te verhelpen, neemt drastisch af.”
De uitkomsten publiceerde Visa in juni zelf.
Opvallender is wat Visa daarna deed. Het gereedschap dat het rond Mythos bouwde, de Visa Vulnerability Agentic Harness, zette het gratis en openbaar online. “Wij geloven dat we het vertrouwen in het betalingsverkeer alleen kunnen beschermen door samen de veiligheid te versterken. Daarom hebben we die oplossing open source gemaakt, zodat partijen met minder middelen – of zonder toegang tot Mythos – er ook mee aan de slag kunnen.”
“Fraude is en blijft een kat-en-muisspel.”
In september volgde een versie die met elk AI-model werkt en de tijd tussen het vinden en dichten van een lek in sommige gevallen van weken naar uren terugbrengt.
Je eigen beveiligingsgereedschap gratis delen is een opmerkelijke keuze voor een bedrijf dat veiligheid en vertrouwen verkoopt. Maar in een betaalketen is de zwakste schakel ook jouw probleem: een bank of webwinkel die wordt gehackt, raakt het vertrouwen in de betaling zelf.
Kat-en-muisspel
Want ook een netwerk dat nooit platgaat, kan vertrouwen verliezen, bijvoorbeeld via fraude. “Fraude is en blijft een kat-en-muisspel”, zegt Van de Kerkhof. “Mensen uit ons techteam zeggen dat dat juist is wat het werk zo interessant maakt: creatief blijven nadenken over hoe een fraudeur of hacker zou denken, en waar die gaten zou zoeken.”
De muis is intussen van gedaante veranderd. Hij noemt datingfraude. “Er wordt over langere tijd een echte vertrouwensband opgebouwd, en daarna wordt langzaam steeds meer geld weggesluisd. De klant maakt het geld zelf ‘vrijwillig’ over naar de fraudeur.”
Daar zit het venijn: technisch is er niets mis met de transactie. Niet voor niets is datingfraude een van de fraudevormen waar de Nederlandse banken gezamenlijk campagne tegen voeren.
Een profiel van gewoontes
Hoe herken je een betaling die de klant zelf doet? Het antwoord brengt het gesprek terug bij de koffie. “Hoe je je telefoon vasthoudt, of je altijd ’s ochtends een koffie haalt, wat je op vakantie koopt – samen vormt dat een volledig profiel”, legt Van de Kerkhof uit. “Daarmee kunnen we elke betaling beter monitoren en op de juiste momenten een vlag zetten.”
Visa investeert fors in die kennis. Het neemt de Israëlische fraudespecialist BioCatch over voor $2,4 miljard. BioCatch analyseert precies dit soort signalen: typen, swipen, de hoek waaronder iemand zijn toestel houdt. “Biometrische data en gedragsdata worden steeds belangrijker in de strijd tegen fraude. Passkeys zijn daar een goede aanvulling op.”
“Iedereen behandelt Wero als een opkomende speler, terwijl het in Nederland online verreweg de grootste is.”
Even belangrijk vindt hij wat er níét mag gebeuren. “Je moet ook de valse alarmen eruit halen. Een legitieme betaling die wordt geweigerd, kost net zo goed vertrouwen.”
Geen opkomende speler
Vertrouwen heeft in Europa ook een politieke kant; geopolitiek staat niet voor niets op Visa’s lijst van zes. Over Wero, de Europese betaalapp die iDEAL opvolgt, is Van de Kerkhof opvallend ontspannen. “Iedereen behandelt Wero als een opkomende speler, terwijl het in Nederland online verreweg de grootste is – groter dan Visa, Mastercard, PayPal en American Express samen.”
iDEAL is inderdaad goed voor rond 70% van de Nederlandse onlinebetalingen; aan de kassa liggen de verhoudingen anders.
Over de afhankelijkheid van een Amerikaans bedrijf krijgt hij geregeld vragen. Hij wijst er dan op dat Visa Europe onder Europees toezicht staat, bij onder meer de ECB en DNB, en een eigen Europese raad van bestuur heeft. Visa heeft ook aangekondigd € 500 miljoen in Europa te investeren en een nieuw datacenter in de eurozone te bouwen. Dit datacenter zal Visa-transacties in heel Europa faciliteren en moet de Europese betalingsinfrastructuur versterken.
De agent rekent af
De nieuwste betaler in dat landschap is geen mens. Sinds juli rekenen AI-agents via Visa af bij echte Europese webshops; onder meer ING, Klarna en Revolut doen mee als kaartuitgever. “We investeren hier veel in. Ik geloof echt dat dit groot wordt.”
Hij is daar positief over: volgens onderzoek van Visa gebruikt meer dan 42% van de consumenten al AI bij aankopen. “En als je consumenten vraagt wie ze zouden vertrouwen met zo’n betaling, noemen ze Visa doorgaans als meest betrouwbare partij.”
“Iemand in Zimbabwe kan zich met stablecoins beschermen tegen hyperinflatie.”
Wie betaalt als het misgaat? Voor de consument verandert er niets, laat Visa weten: voor alle Visa-betalingen geldt de Zero Liability-regel. Consumenten zijn niet aansprakelijk voor een frauduleuze transactie met hun kaart; die kan worden betwist en teruggedraaid.
Voor de agent zelf is dat minder uitgekristalliseerd. “We werken nog aan de exacte aansprakelijkheidsregels voor agentic commerce”, aldus Van de Kerkhof. “Meestal dragen de partijen die ervoor kiezen om beschikbare beveiligingsmaatregelen niet te gebruiken extra aansprakelijkheid.”
Verbazingwekkend normaal
Als de agent de nieuwe betaler is, dan is de stablecoin misschien het nieuwe geld – geld op de blockchain staat niet voor niets op Visa’s lijst van zes. Stablecoins, digitale munten die één op één een valuta als de dollar volgen, vormen inmiddels een markt van ruim $300 miljard. Hij wijst op het nut buiten Europa. “Iemand in Zimbabwe, een land met een instabiele munt, kan zich met stablecoins beschermen tegen hyperinflatie. En door hun snelheid zijn ze ook heel geschikt om betalingen naar buiten Europa sneller en eenvoudiger te maken.”
Visa lanceerde in juli een platform waarmee banken en fintechs stablecoins kunnen uitgeven en beheren. “Ons doel is dat betalen voor de consument zo naadloos en alomvattend mogelijk wordt”, zegt Van de Kerkhof.
Het is hetzelfde idee als de koffie om halfnegen: de betaling verdwijnt uit het zicht, en alles hangt af van wat eronder zit. Hoe ziet dat er straks uit? “Ik denk verbazingwekkend normaal. Het gaat er waarschijnlijk precies zo uitzien als betalen nu, alleen worden onder de motorkap ook stablecoins gebruikt in plaats van alleen gewone valuta.”