De manier waarop consumenten online betalen staat aan de vooravond van een nieuwe ontwikkeling. Waar afrekenen steeds vaker op de achtergrond plaatsvindt, bijvoorbeeld bij taxi- en boodschappenapps, verschuift de interactie nu richting AI. Consumenten kunnen daarbij vanuit een AI-tool als ChatGPT producten zoeken en uiteindelijk ook betalen.
Dat maakt de vraag hoe veiligheid en gebruiksgemak met elkaar in balans blijven volgens Jan-Willem van der Schoot, Country Manager Nederland bij Mastercard, belangrijker dan ooit.
Bij een traditionele online aankoop krijgt een consument verschillende signalen om te beoordelen of een transactie betrouwbaar is. Bij een aankoop die volledig vanuit een AI-omgeving wordt geïnitieerd, verdwijnen veel van die zichtbare controles naar de achtergrond.
De consument ziet mogelijk geen traditionele webshop meer en heeft daardoor minder mogelijkheden om zelf te beoordelen met welke partij hij zaken doet. De betrouwbaarheid van zowel de AI-dienst als de achterliggende verkoper wordt daarmee een belangrijk onderdeel van de betaalervaring.
Volgens Van der Schoot vraagt die ontwikkeling om een nieuwe benadering van fraudepreventie. Het gemak van betalen mag niet betekenen dat consumenten tegelijkertijd kwetsbaarder worden voor fraude.
Data werkt op de achtergrond
Een belangrijk onderdeel van die veiligheidslaag is volgens Van der Schoot het analyseren van betaalgedrag. Daarbij hoeft de consument zelf niet voortdurend extra controles uit te voeren.
Betalingen kunnen realtime worden beoordeeld aan de hand van gedragsdata. Daarbij wordt onder meer gekeken of een transactie past bij het gebruikelijke gedrag van de betreffende consument. Wanneer een betaling aanleiding geeft tot twijfel, kan alsnog om een aanvullende verificatie worden gevraagd.
De uitdaging zit volgens Van der Schoot in het bepalen van het juiste moment voor zo’n extra controle. Te veel veiligheidsstappen maken een betaalproces omslachtig, terwijl te weinig controle juist ruimte kan bieden aan fraudeurs.
Gegevens veilig houden
Naast het analyseren van transacties blijft ook de bescherming van betaalgegevens van belang. Gevoelige kaartinformatie hoeft daarbij niet rechtstreeks beschikbaar te zijn voor een winkelier of AI-agent.
De zestien cijfers van een betaalkaart worden volgens Van der Schoot niet opgeslagen of gedeeld met de winkelier of de AI-agent. In plaats daarvan worden de gegevens veilig verwerkt en omgezet in een versleutelde code.
Daarmee moet worden voorkomen dat het streven naar een eenvoudige betaalervaring ten koste gaat van de bescherming van gevoelige gegevens.
Frictie alleen wanneer het nodig is
Volgens Van der Schoot ligt de toekomst daarom niet in het volledig verdwijnen van veiligheidscontroles, maar in het slimmer inzetten ervan. Data-analyse kan een groot deel van het toezicht op de achtergrond uitvoeren, terwijl consumenten alleen om aanvullende identificatie worden gevraagd wanneer daar daadwerkelijk aanleiding toe is.
Technieken als vingerafdrukken, passkeys en gezichtsherkenning kunnen daarbij worden ingezet als extra beveiligingslaag. Zo kan een betaling snel en eenvoudig verlopen wanneer het risico laag is, terwijl bij afwijkend gedrag aanvullende verificatie mogelijk blijft.
De ontwikkeling van AI-betalingen vraagt daarmee om een betaalinfrastructuur waarin veiligheid grotendeels onzichtbaar wordt geregeld. Juist die combinatie van data-analyse, risicobeoordeling en eenvoudige identificatie moet ervoor zorgen dat consumenten de voordelen van frictieloos betalen kunnen benutten zonder de controle over de veiligheid kwijt te raken.