Rabobank heeft een geactualiseerde versie gepresenteerd van haar Agrofoodvisie 2040, waarin de bank pleit voor een fundamentele systeemverandering in de Nederlandse voedselketen. De kern: de maatschappelijke waarde van duurzame voedselproductie – op het gebied van klimaat, natuur, gezondheid en dierenwelzijn – moet worden erkend en beloond. De bank noemt dit True Value.
De publicatie komt op het moment dat het kabinet-Jetten zijn eerste stappen zet op landbouwbeleid. Rabobank ziet positieve elementen in het coalitieakkoord, zoals doelsturing in plaats van generieke voorschriften en een gebiedsgerichte aanpak. Maar de bank dringt aan op snelheid.
“De sector is al in beweging”, zegt Alex Datema (directeur Food & Agri Nederland bij Rabobank). “Nu is het aan het kabinet om door te pakken met duidelijke, bindende en juridisch haalbare doelen en voldoende middelen. Zonder scherpe keuzes dreigt de noodzakelijke vernieuwing opnieuw stil te vallen.”
Geen uitkoop als standaard
Rabobank benadrukt dat vrijwillige beëindigingsregelingen geen structurele oplossing zijn. De echte oplossing ligt volgens de bank in toekomstbestendige verdienmodellen. Meerdere routes kunnen daaraan bijdragen: innoveren, omschakelen, extensiveren en – waar nodig – verplaatsen. Boeren hebben vooral perspectief en ondersteuning nodig, niet een uitkoopreflex als standaardinstrument.
Centraal in de visie staat het concept True Value Language: een gemeenschappelijke taal waarmee alle partijen in de voedselketen duurzaamheid op dezelfde manier definiëren en waarderen.
Veestapel krimpt, verdienmodel verbreedt
Rabobank voorziet dat de veestapel richting 2040 met 20 tot 30 procent krimpt en het bouwplan in de akkerbouw extensiever wordt. Dat hoeft volgens de bank niet te leiden tot lagere inkomsten.
Het verdienmodel van boeren verbreedt juist: naast voedselproductie komen er inkomsten uit koolstofopslag, biodiversiteitsdiensten, korte ketens en verbrede landbouw. De neveninkomsten uit verbrede bedrijfsvoering – in 2020 goed voor €1,2 miljard– kunnen volgens de bank doorgroeien naar €5 miljard in 2030.
De bank onderscheidt drie dominante bedrijfstypen voor 2040: hoogproductieve hightechbedrijven die inzetten op precisietechnologie en schaalvoordelen, natuurinclusieve bedrijven die extensiever en regeneratief werken, en multifunctionele bedrijven die voedselproductie combineren met recreatie, zorg of educatie.
Eiwittransitie als kans
Rabobank ziet ook kansen in de verschuiving naar een meer plantaardig voedselpatroon. De consumptie van peulvruchten steeg de afgelopen drie jaar met 10 tot 15 procent. Via initiatieven als Plant Protein Forward bouwt de bank mee aan nationale ketens voor plantaardig eiwit van Nederlandse bodem. De verwachting is dat de verhouding dierlijk-plantaardig eiwit verschuift van 60/40 nu naar 40/60 richting 2040.
Sinds de eerste visie in 2023 stelde Rabobank €3 miljard beschikbaar aan transitieleningen, waarvan inmiddels ruim €1 miljard is benut door meer dan 1.500 klanten. Daarnaast is ruim €40 miljoen aan MKB-duurzaamheidsbijdragen uitgekeerd en zijn ketenafspraken gemaakt met onder meer McCain, Nestlé, Aviko en McDonald’s.