De Europese Centrale Bank heeft groen licht gegeven voor de verdere uitwerking van de digitale euro. Daarmee zet de Europese Unie een belangrijke stap richting een nieuw betaalsysteem. Ook de Europese Raad schaart zich achter het voornemen om uiterlijk in 2029 een digitale vorm van contant geld in te voeren, al hangt de definitieve invoering nog af van een beslissende stemming in het Europees Parlement later dit jaar.
Dit besluit van de ECB, dat in oktober vorig jaar werd genomen, brengt het project van de onderzoeksfase naar de volgende stap: de technische voorbereiding en juridische uitwerking. In dat kader analyseerde adviesbureau PaymentGenes de kansen, uitdagingen en implicaties voor zowel handelaren als consumenten. Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met De Nederlandsche Bank, J.P. Morgan, Adyen, EuroCommerce, Wirex en de Consumentenbond.
Momenteel doen ongeveer 135 landen en muntunies – samen goed voor meer dan 95% van het mondiale bbp – onderzoek naar de invoering van CBDC’s (central bank digital currencies). Volgens de Atlantic Council bevinden 52 landen zich al in een gevorderde pilotfase of hebben zij hun digitale munt reeds gelanceerd.
“De komende vijf tot zeven jaar zal de digitale euro laten zien hoe Europa drie strategische doelen weet te combineren: monetaire soevereiniteit, innovatiekracht en consumentenvertrouwen”, legt Ward Hagenaar (co-head bij PaymentGenes) uit. “De vraag is niet langer óf het gebeurt, maar hoe het de financiële en commerciële structuur van Europa zal hervormen.”
De rol van de digitale euro
De digitale euro is bedoeld als een elektronische variant van bankbiljetten en munten en biedt een risicovrije betaaloptie die rechtstreeks wordt gedekt door de ECB. In tegenstelling tot private digitale wallets of bankrekeningen vormt deze munt een directe vordering op de staat en biedt zij een mate van privacy die vergelijkbaar is met contant geld. De digitale euro is niet bedoeld om bestaande betaalmiddelen of fysiek geld te vervangen, maar om ernaast te bestaan als volwaardig alternatief.
Een belangrijke drijfveer achter de digitale euro is Europa’s behoefte aan grotere economische onafhankelijkheid. Momenteel wordt 61% van alle kaartbetalingen in de eurozone verwerkt door internationale kaartnetwerken, waardoor Europa sterk afhankelijk is van buitenlandse – voornamelijk Amerikaanse – technologieaanbieders. Met een eigen digitale betaalinfrastructuur kan Europa zijn financiële stabiliteit versterken en zelf de normen bepalen voor de toekomst van geld.
Voordelen en risico’s
Voor dagelijkse gebruikers belooft de digitale euro verschillende praktische voordelen. Zo wordt een hoog niveau van privacy verwacht bij kleine transacties en komt er een offlinefunctie waarmee betalingen mogelijk zijn zonder internetverbinding. Omdat het gebruik bovendien gratis zou zijn, kan de digitale euro bijdragen aan financiële inclusie, ongeacht inkomen of woonplaats.
Ook het bedrijfsleven kan profiteren van de digitale euro. Voor handelaren belooft deze lagere kosten en directe uitbetaling, in plaats van dagen te moeten wachten op verwerking. Tegelijkertijd kunnen fintechbedrijven de digitale euro gebruiken als basis voor nieuwe diensten, zoals geautomatiseerde betalingen of smart contracts.
Tegelijkertijd brengt de invoering aanzienlijke uitdagingen met zich mee. Commerciële banken vrezen dat klanten grote bedragen van traditionele rekeningen naar digitale-eurowallets zullen verplaatsen, wat hun kredietverlening kan beperken. Om dit te voorkomen is de ECB van plan een maximum te stellen aan het bedrag aan digitale euro’s dat een individu mag aanhouden.
Perspectieven van stakeholders
Voor hun analyse van het Europese financiële landschap en het sentiment rond de digitale euro ondervroeg PaymentGenes verschillende stakeholders, waaronder banken en andere betalingsdienstverleners. De algemene consensus is dat een door de ECB gesteunde digitale munt een goed idee is en de weerbaarheid van het systeem vergroot.
“Een digitale euro voor consumenten kan extra betaalmogelijkheden bieden voor zowel particulieren als bedrijven, wat de keuze vergroot en concurrentie en innovatie binnen de Europese betaalmarkt stimuleert”, zegt Katja Lehr van J.P. Morgan.
“Om een digitale euro op grote schaal te ondersteunen, zullen commerciële banken moeten investeren in deelname aan een nieuw systeem en in de ontwikkeling van nieuwe capaciteiten en functies. Bovendien wordt het beheer van liquiditeit complexer.”
Ook voor consumenten is het vooruitzicht overwegend positief: de digitale munt zou veilig, betrouwbaar en gratis te gebruiken zijn. Wel moet de invoering zorgvuldig gebeuren om significante risico’s te vermijden. “Wat adoptierisico’s betreft, is een duidelijk risico dat het te ingewikkeld wordt voor consumenten. Het eenvoudig en begrijpelijk houden lijkt op dit moment de grootste uitdaging”, voegt Mahir Alkaya van de Consumentenbond toe.
“Ons onderzoek laat zien dat 22% van de volwassenen en 18% van de tieners in de afgelopen vijf jaar slachtoffer is geweest van een beveiligingsincident of fraude met digitale betalingen. Daarnaast vindt 44% van alle consumenten dat de digitale euro ook de mogelijkheid moet bieden om eenvoudig geld terug te krijgen bij fraude of oplichting.”