Het grootste deel van de regels waarmee banken, verzekeraars, pensioenfondsen en vermogensbeheerders werken, komt uit Brussel. Je kent het wel: de eindeloze compliance rond MiFID II, de rapportages voor SFDR en de nieuwe eisen van DORA. Regels die ineens op je bureau liggen, vaak met een deadline die akelig dichtbij is. En dan vraag je je af: hoe is dit zo gekomen? Hadden we hier niet eerder iets over kunnen zeggen?
Het eerlijke antwoord is: ja. Alleen voelt Brussel vaak ver weg. Niet alleen in afstand, maar ook omdat het wetgevingsproces lastig te volgen is. Wie heeft wanneer de pen vast? Waarom duurt alles zo lang? En waarom hoor je er pas echt iets over als de tekst al klaar is?
Tussen alle instellingen, afkortingen en onderhandelingen raak je snel het overzicht kwijt. Met deze column wil ik daar verandering in brengen: Brussel begrijpelijker maken en de afstand tussen Brussel en de Nederlandse financiële sector een stukje kleiner maken.
Wie ben ik? Ik ben Marlon Jansen en werk bij DUFAS, waar ik me bezighoud met Europese zaken. Hoewel ik in Amsterdam woon en werk, ben ik vrijwel elke week in Brussel te vinden. Is Brussel dan ver weg? Met de trein ben ik er in twee uur. Je kunt dus letterlijk zeggen dat ik Brussel naar Nederland breng – en Nederland naar Brussel. De komende tijd neem ik je mee in wat daar speelt: welke regels eraan komen, wat er politiek achter zit en wat het straks voor jou betekent.
De Savings and Investments Union
Wie in Brussel over financiële regelgeving praat, verdwaalt al snel in een lettersoep van afkortingen: SFDR, MiFID, DORA. Eén afkorting is de moeite waard om te onthouden, omdat die alles samenvat: SIU, de Savings and Investments Union. De ambitie erachter is niet nieuw. Al jaren werkt Europa aan de integratie van zijn kapitaalmarkten, maar pas met de rapporten van Letta en Draghi in 2024 kreeg die ambitie echte urgentie.
Er is in Brussel geen rondetafel of event te vinden – en dat zijn er nogal wat, kan ik je vertellen – waar de naam Draghi niet minstens één keer valt. Zijn boodschap is helder: Europa moet fors investeren in onder meer de energietransitie, digitalisering en defensie, terwijl een groot deel van het Europese spaargeld onbenut op de spaarrekening staat.
De SIU moet die twee met elkaar verbinden. Het is geen afzonderlijke wet, maar een reeks voorstellen met één doel: diepere en beter geïntegreerde Europese kapitaalmarkten.
Het MISP: de kern van het pakket
Een van de voorstellen die daarvoor moet zorgen, is het MISP: het Market Integration and Supervision Package. Het is met afstand het grootste en meest ambitieuze onderdeel van het pakket. Het doel is eenvoudig te formuleren: kapitaal moet makkelijker binnen de EU kunnen bewegen.
Vrij verkeer van kapitaal is al decennia een van de vier vrijheden van de interne markt, maar in de praktijk is de Europese kapitaalmarkt nog altijd een lappendeken van 27 nationale markten, elk met eigen regels, infrastructuur en toezichthouders.
Het MISP moet die barrières wegnemen. Een vermogensbeheerder die fondsen aanbiedt in Slovenië en Spanje, kan nu voor hetzelfde doel twee verschillende uitvragen krijgen, elk met een eigen template. Of neem een beursgroep met handelsplatformen in meerdere lidstaten: die heeft in elk land te maken met een eigen vergunning, eigen regels en een eigen toezichthouder.
Door het toezicht meer op één lijn te brengen, moet dit soepeler verlopen. Technisch is het pakket omvangrijk, maar politiek draait het om één vraag: welk deel van het toezicht verschuift van nationale toezichthouders naar ESMA? Dat is de vraag die nu politiek wordt uitonderhandeld.
Zo werkt het Europese wetgevingsproces
De Europese Commissie doet een wetsvoorstel. Daarna bepalen de Raad, waarin de 27 lidstaten zitten, en het Europees Parlement los van elkaar hun positie. In het Parlement gebeurt dat eerst in een vakcommissie; voor financiële dossiers is dat meestal ECON.
Als beide instanties een standpunt hebben, onderhandelen de Raad, het Parlement en de Commissie in zogeheten trilogen over de definitieve tekst. In elke fase kunnen de politieke onderhandelingen stroef verlopen, zeker als de posities ver uit elkaar liggen. Een wetgevingstraject duurt daardoor vaak lang.
Wanneer kunnen we dit pakket verwachten?
In de Raad heeft het Ierse voorzitterschap flink tempo gemaakt: op 9 oktober bereikten de ministers van Financiën overeenstemming over hun positie. In het Parlement ligt het gevoeliger. Centrumrechts en centrumlinks staan tegenover elkaar, met de rol van ESMA als grootste twistpunt. De ECON-stemming staat gepland voor 1 december. Lukt dat, dan kunnen de trilogen rond de jaarwisseling starten en is het pakket naar verwachting begin 2028 definitief.
Het MISP is slechts één onderdeel van de SIU. Ook dossiers zoals het stimuleren van beleggen, pensioenen en duurzaamheid staan op de Brusselse agenda, en elk daarvan raakt de Nederlandse financiële sector op een eigen manier. De komende tijd neem ik je mee in wat er speelt: wat er op tafel ligt, wie aan welke knoppen draait en wat het voor jou betekent. Kortom: what to watch in Brussels.
Een blog van Marlon Jansen, Head of EU Affairs & Communications bij DUFAS.