Banken lopen het risico tot $230 miljard aan inkomsten uit betalingsverkeer mis te lopen als zij onvoldoende inspelen op de opkomst van stablecoins, tokenized deposits en CBDC’s. Volgens het World Payments Report 2027 van het Capgemini Research Institute kunnen deze nieuwe vormen van ‘intelligent money’ in 2030 circa 4% van het wereldwijde betalingsvolume vertegenwoordigen.
De ontwikkeling zet druk op verschillende inkomstenbronnen van banken, waaronder wisselkoersmarges, correspondent banking, inkomsten uit aangehouden liquiditeiten en transactieverwerkingskosten. Tegelijkertijd kunnen de nieuwe betaalinstrumenten volgens Capgemini een deel van de huidige frictie in het internationale betalingsverkeer wegnemen.
Vooral zakelijke klanten lopen momenteel nog tegen aanzienlijke knelpunten aan. Bijna driekwart van de ondervraagde bedrijven noemt grensoverschrijdende betalingen traag, duur en onvoorspelbaar. Het volledige betalingsproces, van initiatie tot bevestiging en reconciliatie, duurt gemiddeld ongeveer 3,5 dag. 57% van de bedrijven heeft gedurende dat proces geen toegang tot actuele informatie over de betalingsstatus, kasposities of prijzen.
De totale kosten van een grensoverschrijdende B2B-betaling komen daardoor uit op gemiddeld 2% van de transactiewaarde. Tegelijkertijd geeft slechts een derde van de zakelijke klanten aan tevreden te zijn over de dienstverlening van de primaire bank.
Stablecoins en tokenized deposits winnen terrein
De opkomst van stablecoins, tokenized deposits en CBDC’s kan volgens Capgemini een belangrijke verandering in het betalingsverkeer veroorzaken. Deze instrumenten maken onder meer 24/7-betalingen, realtime afwikkeling en programmeerbare transacties mogelijk.
Een brede toepassing zou bovendien tot $4 biljoen kunnen vrijmaken dat momenteel vastzit in afwikkelings- en liquiditeitsrekeningen. Dat kapitaal levert relatief weinig rendement op en kan daardoor niet worden gebruikt voor bijvoorbeeld kredietverlening of investeringen.
Bedrijven tonen ondertussen toenemende belangstelling voor de nieuwe betaalvormen. Banken hebben daarbij nog altijd een sterke uitgangspositie: 71% van de onderzochte ondernemingen zou bij gelijke kosten en kwaliteit kiezen voor een bank als aanbieder van tokenized payments.
Die voorkeur kan echter snel veranderen. Bijna 60% van de bedrijven staat ervoor open om stablecoin-diensten bij een niet-bancaire partij af te nemen wanneer banken niet snel genoeg met de ontwikkelingen meegaan. Inmiddels verloopt 36% van het B2B-betalingsvolume van de ondervraagde bedrijven via niet-bancaire aanbieders.
“De betalingssector gaat de belangrijkste periode van ontwrichting in sinds de opkomst van digitaal bankieren”, zegt Jeroen Hölscher (Global Head of Payment Services bij Capgemini). Volgens hem moeten banken bepalen welke rol zij in het nieuwe betalingslandschap willen spelen om zowel betalingsstromen als zakelijke deposito’s aan zich te blijven binden.
Banken zetten in op tokenized deposits
Van de verschillende vormen van ‘intelligent money’ worden tokenized deposits door bankbestuurders gezien als de belangrijkste prioriteit voor de korte termijn. Een belangrijke reden daarvoor is dat deze vorm van digitaal geld op de balans van banken kan blijven staan en aansluit bij bestaande regelgeving.
Toch is de sector nog terughoudend met opschalen. Slechts 21% van de banken behoort volgens het onderzoek tot de koplopers die ten minste één vorm van accelerated intelligent money actief opschalen. De overige 79% is de mogelijkheden nog aan het onderzoeken, testen of evalueren.
De koplopers lijken daar al voordeel van te hebben. Zij zijn drie keer zo vaak als andere banken in staat nieuwe inkomstenstromen te identificeren. Ook verwachten zij dalende inkomsten uit transacties sneller te kunnen compenseren: gemiddeld binnen 15 maanden, tegenover 25 maanden bij de rest van de sector.
Daarnaast kiezen koplopers vaker voor een actieve rol bij het vormgeven van het nieuwe betalings-ecosysteem. Een derde wil volgens Capgemini een transformerende marktpositie innemen, terwijl 40% van de overige banken een meer reactieve strategie volgt.
Compliance moet onderdeel worden van de transactie
De opkomst van nieuwe digitale betaalvormen brengt ook nieuwe eisen met zich mee op het gebied van toezicht en compliance. Omdat transacties met intelligent money direct en vaak onomkeerbaar kunnen worden uitgevoerd, proberen koplopers controles zoveel mogelijk voorafgaand aan de daadwerkelijke geldbeweging in te bouwen.
Deze banken lopen volgens Capgemini 1,5 keer voor op andere banken bij transactiemonitoring over verschillende netwerken. Ook investeren zij vaker in AI-gedreven toezicht, bijvoorbeeld om afwijkend walletgedrag te signaleren en AML- en KYC-controles realtime in transactiestromen te verwerken.
Tegelijkertijd is de sector nog niet volledig klaar voor grootschalige toepassing. Iets meer dan de helft van de koplopers, 56%, zegt over voldoende talent en vaardigheden te beschikken om digitale assets te ontwikkelen en onderhouden. Ook op technisch gebied bestaan nog uitdagingen rond tokenisatie, smart contracts en de interoperabiliteit tussen verschillende financiële netwerken.
Het World Payments Report 2027 is gebaseerd op onderzoek onder 1.110 grote ondernemingen en 300 bankbestuurders in negen markten, waaronder Nederland. De onderzoekers zien de komende jaren vooral een verschil ontstaan tussen banken die actief positie kiezen in het nieuwe betalingslandschap en instellingen die de ontwikkelingen voorlopig afwachten.
Het volledige rapport is hier te lezen.