Vandaag verschijnt Ali Niknam – De eenzame strijd van een techmiljardair, de ongeautoriseerde biografie van de oprichter van bunq. Drie NRC-journalisten voerden er honderden gesprekken voor. Niknam zelf weigerde mee te werken en stuurde advocaten en een privédetective op vermoedelijke bronnen af, vertelt co-auteur Joris Kooiman aan Banken.nl.
De auteurs – Stijn Bronzwaer, Joris Kooiman en Merijn Rengers – schreven eerder De Machine, de bekroonde reconstructie van de opkomst van Booking.com. Nu richten ze zich op een ondernemer die in Canada werd geboren, opgroeide in Iran, naar school ging in Gouda en studeerde in Delft, en die voor zijn veertigste drie miljardenbedrijven op zijn naam had staan, waaronder bunq.
Het boek zet twee beelden tegenover elkaar. Velen zien Niknam als een briljante visionair die alles geeft en alles durft, en met bunq de conservatieve bankensector uitdaagt. Anderen kennen hem als een eenzame manager die zijn wil doordrukt, ondergeschikten kleineert en vrienden en oud-werknemers voor de rechter sleept. Die kant kregen de auteurs zelf te zien voordat er een letter op papier stond.
Advocatenbrieven en een privédetective
In het najaar van 2024 meldden de drie zich bij Niknam. Zijn inbreng zou, naast gesprekken met talloze anderen, een belangrijke basis van het boek vormen. Maar hij hield de boot af: een eerder interview over zijn harde managementstijl en enkele kritische artikelen over bunq hadden zijn wantrouwen gewekt. Pogingen hem alsnog te overtuigen liepen op niets uit.
Dat hij niet wilde praten, vindt Kooiman zijn goed recht. Wat volgde niet. “Mensen van wie hij vermoedde dat ze met ons gesproken hadden, konden een intimiderende advocatenbrief verwachten of kregen zelfs een privédetective aan de deur.”
In zeker drie gevallen stapte Niknam naar de rechter om een voormalig medewerker onder ede te mogen horen. De rechter wees die verzoeken af.
Daarmee is de strijd volgens Kooiman niet gestaakt. Bunq voerde onlangs nog een kort geding tegen iemand die in een NRC-publicatie over de bank werd geciteerd – toevallig iemand die Niknam al heel lang kent.
Anders dan Booking
Tegenwerking kennen de auteurs van hun vorige boek. Ook Booking.com en een aantal hoofdrolspelers werkten niet mee aan De Machine. Toch is er volgens Kooiman een wezenlijk verschil: “Zij zijn nooit achter vermeende bronnen aangegaan. Als je als oud-medewerker plotseling advocaten of zelfs een privédetective op je krijgt afgestuurd, is dat heel intimiderend. Er gaat ook een dreigend signaal vanuit naar anderen.”
Dat signaal heeft honderden betrokkenen er niet van weerhouden hun verhaal te doen. Sommigen deden dat uit bewondering voor wat Niknam heeft opgebouwd, anderen omdat hun ervaringen niet strookten met het beeld van de charmante topondernemer. Vaak waren mensen lovend en kritisch tegelijk.
Vrijwel iedereen vond bovendien dat Niknam, zeker naar Nederlandse maatstaven, een unieke ondernemer is met een verhaal dat een scherp journalistiek boek verdient – naast de “glimmende versie” die hij zelf presenteert in zijn eigen boeken, podcasts en interviews.
Het boek laat volgens Kooiman vooral zien wat er gebeurt als een techondernemer een bank runt. “Hoe gaat het binnenkamers bij iemand die claimt dat hij het totaal anders doet en dat grootbanken als ING, ABN AMRO en Rabobank achterhaald zijn? Wat is zijn impact geweest op de bankensector? Hoe innovatief is hij werkelijk?” Op die vragen zegt het boek een antwoord te geven.