Den Haag heeft toch een hockeystick geproduceerd. Hij staat alleen niet in een beleidsrapport. Wij zien hem bij Amdax, in het aantal aanvragen voor zakelijke rekeningen.
We zien al jaren een stijgende lijn in het aantal aanvragen voor zakelijke accounts. Hoe feller de Haagse strijd over de vermogensbelasting, des te groter de belangstelling lijkt te zijn. Steeds meer beleggers onderzoeken hoe zij bitcoin en andere digitale assets via een BV kunnen aanhouden. Box 3 valt in die gesprekken vaak binnen de eerste vijf minuten.
Dat verbaast me niet. Den Haag sleutelt al jaren aan de belasting op vermogen. Reparaties vragen om nieuwe reparaties, voorstellen komen met voorbehouden en overgangsrecht, en ondertussen wordt alweer gewerkt aan het stelsel dat daarna moet komen. Voor de overheid is dat een beleidsproces. Voor beleggers is het de omgeving waarin ze beslissingen moeten nemen voor de komende tien of twintig jaar.
Na genoeg bokkesprongen gaan ze zich daarop aanpassen.
De belegger beweegt wel
In Haagse modellen staat de belegger stil. Je verandert een tarief, schuift met een vrijstelling en onderaan de spreadsheet verschijnt een nieuwe opbrengst. In werkelijkheid leest diezelfde belegger het nieuws, belt zijn fiscalist en vraagt wat de wijziging voor hem betekent.
Dat gedrag krijgt in de discussie over Box 3 opvallend weinig aandacht. Terwijl Den Haag berekent wat een nieuw stelsel straks moet opbrengen, richten beleggers een BV op of brengen bestaand zakelijk vermogen anders onder. De werkelijkheid wacht niet totdat het rekenmodel af is.
Of een BV financieel aantrekkelijker is, verschilt per situatie. Daar staat tegenover dat zo’n structuur een eigen ritme biedt, met meer mogelijkheden om vooruit te plannen. Dat steeds meer beleggers bereid zijn die rekensom te laten maken, zegt daarom minstens zoveel als de uitkomst ervan.
Zeker voor langetermijnbeleggers draait risico immers niet alleen om rendement. Iemand met een horizon van twintig jaar kan best tegen een forse koersdaling. Wie bitcoin bezit, weet dat hij geen spaarrekening heeft gekocht. Maar voortdurend veranderende spelregels vormen een ander soort risico. Daar valt geen stop-loss op te zetten.
Onzekerheid heeft ook een prijs
De discussie over Box 3 gaat meestal over percentages: welk rendement wordt belast, tegen welk tarief en vanaf welk vermogen? Beleggers maken een bredere rekensom. Daarin zitten ook advieskosten, administratieve lasten en de kans dat een volgende coalitie opnieuw een andere richting kiest.
Zo krijgt onzekerheid zelf een prijs. Wie erop rekent dat de regels blijven schuiven, heeft meer reden om een structuur te zoeken waarin hij vooruit kan plannen. De overheid hoeft beleggers dus niet met één extreem tarief de BV in te jagen. Een opeenstapeling van wijzigingen kan uiteindelijk hetzelfde effect hebben.
Bij bitcoinbezitters is die reflex extra interessant. Een deel van hen kocht bitcoin juist omdat zij kritisch kijken naar de manier waarop overheden omgaan met geld, schuld en koopkracht. Nu zien we een vergelijkbare behoefte ontstaan rond de structuur waarin zij hun vermogen aanhouden. Eerst zochten zij een alternatief voor monetair gerommel; inmiddels zoeken sommigen ook houvast tegenover fiscaal gerommel.
Daarmee wordt de aantrekkingskracht van een BV groter dan een simpele vergelijking tussen twee belastingtarieven. Een BV is een duidelijke entiteit, met een eigen boekhouding en vaste momenten waarop besluiten worden genomen. Dat brengt verplichtingen met zich mee, maar ook voorspelbaarheid. En juist daaraan heeft het rond Box 3 de afgelopen jaren ontbroken.
Box 3 verandert de werkelijkheid nu al
Politici kunnen nog lang discussiëren over de ideale vorm van Box 3. Vermogensaanwas, vermogenswinst, werkelijk rendement of forfaits: voor ieder systeem bestaat een rapport, een tegenrapport en een belangenvereniging met een stevige mening.
De praktijk wacht die discussie niet af.
Bij Amdax zien we beleggers die jarenlang privé belegden en nu binnenkomen met een BV of holding, of serieus onderzoeken of zij die stap moeten zetten. Hun vragen gaan niet alleen over belasting, maar ook over rendement, bewaring, eigendom, administratie en de plek waar hun vermogen voor de lange termijn het beste thuishoort.
Daar zit een ongemakkelijke paradox. De politiek probeert een belastingstelsel te ontwerpen dat beter aansluit op de werkelijkheid, maar tijdens het ontwerpen verandert die werkelijkheid door het vooruitzicht op dat nieuwe stelsel.
Je kunt dat calculerend gedrag noemen. Ik zou het voorspelbaar gedrag noemen. Wie de regels vaak genoeg verandert, leert mensen rekening te houden met de volgende wijziging. En wie vermogen voor de lange termijn opbouwt, gaat vanzelf op zoek naar een omgeving waarin hij meer vooruit kan kijken.
Den Haag hoeft daarom niet te wachten op de invoering van een nieuw Box 3-stelsel om de gevolgen ervan te zien. Een deel daarvan is nu al zichtbaar in de agenda’s van fiscalisten en accountants, en bij ons in het aantal aanvragen voor zakelijke rekeningen.
De Box 3-migrant wacht niet meer op Den Haag.
Een artikel van Lucas Wensing, CEO van Amdax.