Ruim een vijfde van de Nederlandse consumenten zegt dat de invloed van sociale media hen in de schulden heeft gebracht. Onder generatie Z loopt dat op tot 65%. Dat blijkt uit het European Consumer Payment Report van incassodienstverlener Intrum, gebaseerd op een enquête onder 20.000 consumenten in twintig Europese landen.
Twee derde van de ondervraagden vindt dat sociale media onrealistische financiële verwachtingen scheppen. De druk om de levensstijl van anderen bij te houden vertaalt zich concreet in schulden, vooral bij jongere generaties.
Tegelijkertijd signaleert het rapport een kentering in het koopgedrag. Het aandeel Nederlandse consumenten dat vaker spontane online aankopen doet dan twee jaar geleden is gedaald naar 26%. Ook de aantrekkingskracht van achteraf betalen neemt af: het aandeel consumenten dat een aanbieder kiest op basis van buy-now-pay-later-opties daalde Europees van 40% in 2024 naar 28% in 2025.
Weerbaarheid begint in de jeugd
Financiële kwetsbaarheid hangt niet alleen samen met inkomen, maar ook met opvoeding en educatie. Van de financieel meest kwetsbare groep groeide bijna de helft op in een huishouden waar geld regelmatig stress of ruzie veroorzaakte. Slechts 15% van hen zegt goede financiële uitleg van hun ouders te hebben gekregen; op school is dat percentage nog lager (8%).
Ter vergelijking: van alle Nederlanders zegt 22% voldoende financiële educatie op school te hebben gehad. “Schulden ontstaan zelden door één aankoop”, zegt Michiel Dietz (Market Director van Intrum Nederland). “En wie weinig financiële basis meekrijgt thuis of op school, is gevoeliger voor druk van buitenaf.”
AI vult het kennishiaat – maar niet zonder risico
Jongeren zoeken steeds vaker digitale hulp bij financiële vraagstukken. 62% van de Gen Z’ers gebruikt AI-tools om financiële voorwaarden en begrippen te begrijpen. Daarnaast voelt 47% van de consumenten zich comfortabeler met de toepassing van AI in kredietbeslissingen dan twee jaar geleden.
“Het lijkt erop dat kunstmatige intelligentie deels het gat vult dat financiële educatie heeft achtergelaten”, aldus Dietz. “Tegelijk schuilt daarin een risico: wie te veel vertrouwt op AI-hulpmiddelen, bouwt minder eigen financieel inzicht op. Daarnaast maken deze modellen soms fouten. Dat maakt consumenten op termijn kwetsbaarder.”