Een ruime meerderheid van de Nederlanders steunt grote duurzame transities, maar de polarisatie rond met name klimaatverandering neemt toe. Dat blijkt uit onderzoek van Triodos onder ruim 1.000 Nederlanders, uitgevoerd door Motivaction. De bank verwerkte de bevindingen in de outlook ‘Transities organiseren in de polder’.
Klimaatverandering wordt door Nederlanders het vaakst genoemd als het grootste mondiale probleem: een kwart ziet dit als de belangrijkste zorg, tegenover 16% tien jaar geleden.
Tegelijkertijd groeit ook de kleine minderheid die het probleem niet erkent – van 10 naar 13 procent. De groep met een gematigde mening krimpt. “We zien hier een steeds sterkere tegenstelling ontstaan tussen de uitersten met een krimpende groep in het midden”, constateert Triodos-onderzoeker Ernst Hobma.
Biodiversiteit: wél bewustwording, geen polarisatie
Opvallend is dat de polarisatie rond biodiversiteitsverlies uitblijft. Waar in 2015 nog maar 17% dit als serieus probleem zag, geldt dat inmiddels voor 64%.
De groep die het helemaal niet serieus neemt kromp van 36 naar 11 procent. Hobma verklaart dit door de stikstofcrisis: “Die is expliciet gelinkt aan het verlies van biodiversiteit. Het bewustzijn is hierdoor flink toegenomen.”
Gedrag verandert, kantelpunt nadert
Het onderzoek laat zien dat Nederlanders ook daadwerkelijk hun gedrag aanpassen. Inmiddels eet 23% geen of weinig vlees, tegenover 17% in 2015. Het aandeel vegetariërs steeg van 3 naar 7 procent.
Volgens de onderzoekers lijkt daarmee een sociaal kantelpunt binnen handbereik. Tegelijkertijd eet nog altijd 20% van de Nederlanders dagelijks vlees, en stuit een hogere belasting op vlees en zuivel op veel weerstand.
Bijna de helft van de Nederlanders vindt dat we zuiniger met de natuur moeten omgaan en niet meer dan een eerlijk deel mogen gebruiken. Vier op de tien is zelfs bereid ingrijpende persoonlijke beperkingen te accepteren, zoals een vliegvakantieverbod. Het concept planetaire grenzen is overigens bij de meeste Nederlanders nog onbekend – de helft heeft er nog nooit van gehoord.
Advies aan beleidsmakers
Hoofdeconoom Hans Stegeman waarschuwt dat polarisatie brede transities kan belemmeren. “Dat ondermijnt voortgang in transities. De oplossing daarvoor is breder draagvlak zoeken door ze vanaf het begin rechtvaardig te organiseren.”
De bank adviseert beleidsmakers om helder te communiceren over waarom duurzame keuzes nodig zijn, aandacht te hebben voor rechtvaardigheid, te zorgen voor snel zichtbare resultaten en slim gebruik te maken van technologie.