In een onvoorspelbaar geopolitiek klimaat is de stabiliteit van ons betalingsverkeer de onzichtbare ruggengraat van de economie. De enorme afhankelijkheid van Amerikaanse technologie dwingt de Europese financiële sector echter tot een fundamentele herbezinning op de eigen autonomie. Tom Nijenhuis en Paul Croiset van Uchelen van EquensWorldline lichten toe hoe wij in Nederland als betaalsector de digitale dijken versterken en de regie over het geldsysteem terugvorderen.
Het wereldtoneel trilt op zijn grondvesten. Terwijl Donald Trump onlangs in Davos de internationale wereldorde met ferme woorden op zijn kop zette, groeit in Europa het besef dat we kwetsbaar zijn geworden. De discussie over soevereiniteit is niet langer een academisch tijdverdrijf, maar een bittere noodzaak.
“In die context is het bijzonder dat we een essentieel overheidssysteem als DigiD bijna in Amerikaanse handen laten vallen”, stelt Paul Croiset van Uchelen (COO bij EquensWorldline NV, onderdeel van de Worldline Group).
Worldline, de opvolger van het bekende Interpay en later Equens, fungeert als de onzichtbare schakel die er samen met de banken voor zorgt dat dagelijks miljoenen transacties geruisloos hun weg vinden. Vanuit die positie zien zij hoe de geopolitieke wind de digitale fundamenten van ons land doet schudden.
De illusie van controle
De risico’s van de huidige afhankelijkheid zijn inmiddels pijnlijk tastbaar. Toen Trump sancties oplegde aan het Internationaal Strafhof in Den Haag, verloren een aantal medewerkers de toegang tot hun Microsoft-accounts, inclusief hun mail. Het arrestatiebevel tegen Netanyahu bleek genoeg om de digitale toegang simpelweg af te knijpen.
“Je kunt niet echt spreken van soevereiniteit als een externe mogendheid directe invloed op je betalingsverkeer kan uitoefenen”, stelt Tom Nijenhuis (CEO van EquensWorldline).
In Nederland hebben we die controle de afgelopen decennia weggegeven. “Kijk naar de betaalsector”, zegt Croiset van Uchelen. “Met uitzondering van iDeal hebben we eigenlijk geen eigen merk meer overgehouden. We leunen stevig op de infrastructuur van partijen van buiten ons continent.”
“Wij zien betrouwbaarheid als de kern van ons bestaansrecht.”
Hij trekt een parallel met de coronacrisis: “Tijdens corona verbaasden we ons dat we geen mondkapjes meer konden maken omdat we alles hadden uitbesteed aan de laagste bieder. In het betalingsverkeer is hetzelfde gebeurd.”
De afhankelijkheid is niet alleen technisch, maar ook functioneel. Amerikaanse partijen zijn snel en innovatief. “Als je daar iets aan wilt doen, dan moet je flink aan de bak”, observeert Nijenhuis.
De analyse is hard: Europa is niet alleen afhankelijk van Amerikaanse techniek, maar ook van hun innovatiesnelheid. We zijn gewend geraakt aan een efficiëntie die onze autonomie langzaam heeft uitgehold.
Betrouwbaarheid: lopen op twee benen
Tegenover deze geopolitieke onrust staat de nuchtere noodzaak van betrouwbaarheid. Voordat je over soevereiniteit kunt praten, moet de basis staan. In de betaalsector betekent dit simpelweg dat systemen altijd operationeel moeten blijven. “Wij zien betrouwbaarheid als de kern van ons bestaansrecht”, legt Nijenhuis uit.
“Dat begint bij de zekerheid dat het systeem ook binnen onze eigen grenzen blijft functioneren, ongeacht wat er op het wereldtoneel gebeurt.”
Die stabiliteit wordt bij Worldline fysiek geborgd door een robuuste infrastructuur. Het betekent dat het bedrijf op twee benen staat: twee volledig gescheiden Nederlandse datacentra die dezelfde informatie verwerken. Valt er één weg, dan neemt de ander het geruisloos over.
Croiset van Uchelen illustreert dit direct: “Toen een graafmachine bij een datacenter recent een vitale glasvezelkabel doortrok, merkte de consument daar niets van.”
Door het ene datacenter virtueel af te sluiten, liep de transactiestroom onverstoord door via de tweede poot.
Zicht op de keten
De sector heeft sinds kort te maken met de Digital Operational Resilience Act (DORA). Deze wetgeving dwingt banken om niet alleen hun eigen IT-beveiliging te checken, maar diep in de keten van hun partners te kijken.
De wet legt bloot dat de complexiteit in de keten sterk is toegenomen en dat de afhankelijkheid vaak meerdere lagen diep zit. Partijen in de betaalsector dachten hun zaken goed op orde te hebben, maar via hun leveranciers komen ze vaak toch weer uit bij een Amerikaanse cloudreus. “DORA dwingt af dat je met elkaar veel beter zicht krijgt op de afhankelijkheden”, zegt Nijenhuis.
“Mensen zijn niet getrouwd met een Amerikaans merk; ze willen veiligheid en gemak.”
Dit heeft geleid tot een strategische pivot: Worldline heeft haar Cloud strategie gewijzigd door kritieke applicaties naar haar eigen Europese cloud te brengen. “Dat is echt een koerswijziging van de afgelopen twaalf maanden”, aldus Croiset van Uchelen. “Het is een bewuste stap om buiten de reikwijdte van de Amerikaanse cloud te komen en de regie over de infrastructuur terug te pakken.”
De prijs van vrijheid
Deze beweging terug naar eigen bodem biedt kansen voor nieuwe Europese initiatieven zoals Wero, de Europese uitdager van Visa, Mastercard en Apple Pay. “Mensen zijn niet getrouwd met een Amerikaans merk; ze willen veiligheid en gemak”, observeert Nijenhuis. “Als Europa dat zelf kan bieden, kan de machtsbalans verschuiven.”
Toch heeft deze weg terug naar autonomie een stevige prijs. Europese soevereiniteit is technisch uitdagend en vergt een lange adem. “Je moet de bereidheid hebben om hier tien jaar in te investeren”, benadrukt Nijenhuis.
Het heeft impact op de korte termijn marge voor meer onafhankelijkheid op de lange termijn. Soevereiniteit betekent dat je bereid bent meer te betalen voor een systeem dat misschien minder toeters en bellen heeft, maar waarvan jij wel zelf de sleutel bezit.
Uiteindelijk draait het om de vraag wat onze autonomie ons waard is. Kiezen we voor het snelle gemak van externe platformen, of bouwen we aan onze eigen digitale dijken? Voor de mannen van Worldline is het antwoord duidelijk. “We hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de regie terug te pakken", stelt Nijenhuis. "We moeten ervoor zorgen dat we over tien jaar zelf de hand aan de knoppen hebben.”
"We verwachten dat Europa op dit vlak de komende tijd belangrijke stappen gaat zetten", voegt Croiset van Uchelen tot slot toe. "Als Worldline willen wij daar, samen met de andere partijen in de betaalketen, graag een actieve rol in spelen. Door intensief samen te werken en onze expertise in te zetten, dragen we bij aan een toekomstbestendig en innovatief betaalecosysteem dat aansluit bij de ambities van Europa."