Nederlandse pensioenfondsen hebben hun investeringen in fossiele bedrijven de afgelopen jaren verminderd, maar volgens Groen Pensioen en Fossielvrij NL gebeurt dat nog altijd te langzaam. Uit het nieuwe rapport Investing in Climate Chaos 2026 van milieuorganisatie Urgewald blijkt dat twaalf Nederlandse pensioenfondsen gezamenlijk nog €14,4 miljard hebben uitstaan in fossiele ondernemingen.
Dat bedrag ligt 14,6% lager dan in 2024, toen de gezamenlijke fossiele beleggingen nog €16,9 miljard bedroegen. Ondanks deze daling is volgens de onderzoekers nog steeds sprake van een aanzienlijke blootstelling aan olie-, gas- en kolenbedrijven.
Gemiddeld vertegenwoordigen fossiele beleggingen 1,10% van het totale vermogen van de onderzochte pensioenfondsen, al zijn de onderlinge verschillen groot.
Zo behoort pensioenfonds PMT volgens het onderzoek tot de grootste achterblijvers. Het fonds heeft nog altijd ruim €2 miljard belegd in fossiele bedrijven, goed voor 2,31% van het totale vermogen.
Daarbij gaat het onder meer om belangen in olie- en gasconcerns als Shell, BP, Equinor en Eni – bedrijven die volgens de onderzoekers nog inzetten op uitbreiding van hun fossiele activiteiten.
Pensioenfonds Detailhandel scoort relatief gezien nog hoger, met 2,43% van het vermogen – ongeveer €786 miljoen – in fossiele ondernemingen. Ook hier gaat het onder meer om investeringen in bedrijven als Shell, TotalEnergies en ExxonMobil.
Daarnaast noemen de onderzoekers Pensioenfonds Vervoer, Rail & OV en bpfBouw als fondsen die bovengemiddeld veel fossiele beleggingen aanhouden, met respectievelijk 1,78%, 1,74% en 1,71% van hun vermogen.
Hoewel de percentages lager liggen, blijven ABP en PFZW in absolute termen de grootste Nederlandse investeerders in fossiele bedrijven. ABP heeft volgens het rapport nog circa €5,4 miljard aan fossiele beleggingen uitstaan, goed voor 1,01% van het totale vermogen. PFZW volgt met €2,7 miljard, oftewel 1,07%.
Beide fondsen maakten eerder bekend hun fossiele beleggingen af te bouwen. ABP kondigde in 2021 aan afscheid te nemen van fossiele investeringen, terwijl PFZW in 2024 een vergelijkbaar besluit nam. Het onderzoek laat echter zien dat dit proces nog niet volledig is afgerond.
Voorbeelden van snelle afbouw
Tegelijkertijd laat een aantal pensioenfondsen zien dat een vrijwel volledige uitstap uit fossiele bedrijven mogelijk is. Pensioenfonds PGB heeft nog slechts 0,15% van zijn vermogen in fossiele ondernemingen belegd. Volgens het rapport investeert het fonds niet langer in kolenbedrijven en resteert nog slechts één belegging in een olie- en gasbedrijf.
Ook het pensioenfonds van ING behoort tot de koplopers, met nog 0,23% van het vermogen in fossiele bedrijven. Dat is opvallend, gezien de maatschappelijke discussie over de klimaatimpact van de bank zelf.
Stephan Nemchik van Groen Pensioen stelt dat pensioenfondsen sneller moeten handelen. “Terwijl Europa opnieuw gebukt gaat onder een hittegolf, blijven pensioenfondsen ons pensioengeld investeren in fossiele bedrijven die klimaatverandering aanjagen.”
Amerikaanse vermogensbeheerders domineren fossiele investeringen
Waar Nederlandse pensioenfondsen hun fossiele blootstelling geleidelijk verkleinen, blijven grote internationale vermogensbeheerders volgens het onderzoek juist omvangrijke belangen aanhouden.
De Amerikaanse vermogensbeheerder Vanguard voert de ranglijst aan met circa $660 miljard aan fossiele investeringen. BlackRock volgt met ongeveer $553 miljard.
De onderzoekers wijzen erop dat BlackRock voor circa zeven miljoen Nederlanders pensioenvermogen beheert. Samen zijn Vanguard, BlackRock en het Public Investment Fund van Saudi-Arabië verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van alle institutionele investeringen in fossiele bedrijven wereldwijd.
Volgens het rapport hebben sommige fossiele obligaties waarin onder meer BlackRock investeert zelfs looptijden tot 2115.
“BlackRock en Vanguard liggen op ramkoers met de wereld”, stelt campagneleider Hiske Arts van Fossielvrij. “Te midden van hittegolven en weersextremen blijven zij enorme bedragen in fossiele bedrijven investeren. Nederlandse pensioenfondsen die de macht van deze Amerikaanse vermogensbeheerders blijven vergroten, graven hun eigen graf. Wat zal pensioengeld nog waard zijn in een wereld die wordt geteisterd door extreem weer?”