Fraude wordt steeds moeilijker te herkennen. Door de opkomst van geavanceerde technologie, zoals AI, combineren oplichters verschillende methodes, waardoor nep en echt nauwelijks nog van elkaar te onderscheiden zijn. Toch ligt de sleutel tot bescherming niet in het doorgronden van die technieken, maar in het herkennen van terugkerende signalen. Dat is de kern van een nieuw pleidooi van ABN AMRO.
Volgens fraude-experts van de bank speelt bij slachtoffers vaak iets opmerkelijks: er is een moment van twijfel. Mensen voelen dat er iets niet klopt, maar gaan toch door met het gesprek. Beleefdheid, angst of tijdsdruk zorgen ervoor dat ze niet afhaken. Juist dat doorduwen maakt het risico groter. Hoe langer iemand in contact blijft met een oplichter, hoe moeilijker het wordt om eruit te stappen.
Hoewel fraudevormen blijven veranderen, blijft de onderliggende psychologie hetzelfde. Oplichters spelen in op emoties zoals urgentie, vertrouwen en angst. Daarom is het volgens de bank effectiever om te letten op zogenoemde rode vlaggen dan om elke nieuwe fraudevorm afzonderlijk te proberen te begrijpen.
In de gids Rode Vlaggen bij Oplichting benoemt ABN AMRO vijf universele signalen: je moet onverwachts en onmiddellijk iets doen; je wordt vrijwel direct gevraagd om verder te praten buiten de website of app waar je op dat moment zit; het is te mooi om waar te zijn; je moet een script voorlezen; en nadat je bent opgelicht, biedt een onbekende aan om jou te helpen je geld terug te krijgen.
Elke rode vlag wordt toegelicht met het signaal zelf, het gevoel waarop wordt ingespeeld, de achterliggende reden en de juiste actie: het gesprek direct beëindigen en vervolgens zelf controleren of het klopt.
Fraude-industrie wordt professioneler
De schaal en professionaliteit van fraude zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen. Waar een oplichter in 2019 nog vooral over een telefoon beschikte, worden nu vaak vijf tot elf digitale tools tegelijk ingezet bij één aanval. Denk aan AI-stemklonen, phishingplatforms en spoofingsoftware.
Daarnaast zijn de drempels lager geworden. Fraudesoftware en phishingkits zijn goedkoop en eenvoudig beschikbaar, en gestolen persoonsgegevens circuleren op grote schaal online.
“Door informatie uit verschillende datalekken te koppelen, weten criminelen vaak precies wie iemand is, waar diegene bankiert en welke diensten recent zijn gebruikt”, legt Marco Hendriks ( fraude-expert bij ABN AMRO) uit. “Door de signalen – de rode vlaggen bij oplichting - te herkennen, kunnen mensen zich goed wapenen tegen de meeste vormen van fraude."
Never Ever Nimmer Nooit
Met de campagne Never Ever Nimmer Nooit benadrukt ABN AMRO al langer wat een bank nooit zal vragen. De nieuwe gids draait dat principe om: wat een bank nooit vraagt, is vaak precies waar een oplichter mee begint.
De boodschap is helder: zodra je de rode vlag herkent, doet de techniek erachter er niet meer toe.