Basel IV: Nederlandse banken hebben te weinig bufferkapitaal

12 december 2017 Banken.nl

Nederlandse banken moeten extra reserves gaan aanleggen om te kunnen voldoen aan de nieuwste kapitaaleisen, die onlangs in Frankfurt werden afgesproken. Het gaat om een bedrag van €14 miljard. Het pakket aan maatregelen en eisen is uitgewerkt door het Basel Comité, een internationaal gezelschap van toezichthouders op de financiële sector. Het nieuwe pakket Basel IV wordt door veel Europese banken als een strop beschouwd.

In het Duitse Frankfurt am Main waren vorige week vele kopstukken uit de mondiale financiële sector aanwezig voor de presentatie van Basel IV, zoals het nieuwste pakket voorschriften en eisen voor banken genoemd wordt. Het is feitelijk het sluitstuk van Basel III, dat ingesteld werd na de financiële crisis, met als doel banken weerbaarder te maken voor nieuwe economische crises. Het nieuwe Basel IV geldt vanaf 1 januari 2022 en kent een invoeringstermijn van vijf jaar.

Standaard risicomodel

Een belangrijke nieuwe kernmaatregel is een kapitaalvloer van 72,5%. Banken mogen onder Basel IV weliswaar hun eigen interne risicomodel gebruiken voor het aanhouden van buffers, maar die buffer mag uiteindelijk nooit lager zijn dan 72,5% van een standaard risicomodel. Dat standaardmodel is onderdeel van Basel IV en is een stuk conservatiever dan de modellen van de banken zelf.“In de crisis hebben we gezien dat sommige partijen interne modellen op een onwenselijke manier gebruikten, om de kapitaalbehoefte omlaag te krijgen”, aldus president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank bij de presentatie van het akkoord.

Mario Draghi

Dat percentage van 72,5% is jarenlang onderwerp van flinke discussie geweest. Immers, hoe hoger dat percentage, hoe hoger de kapitaalbuffers moeten zijn. Nederlandse banken hebben tijdens de crisis relatief weinig verlies geleden op de hypotheekportefeuille, vooral vanwege de hoge betaalmoraal onder Nederlanders. De interne modellen hebben ervoor gezorgd dat Nederlandse - en veel andere Noord-Europese - banken relatief weinig kapitaalbuffers hebben aangehouden. De uitkomst van de recente onderhandelingen betekent nu echter dat Nederlandse banken €14 miljard extra vrij moeten maken als bufferkapitaal.

Europa versus Amerika

Over het percentage is flink gesteggeld, met aan de ene kant Europese banken en aan de andere kant Amerikaanse banken. Veel Europese banken waren en zijn voorstander van interne risicomodellen, terwijl veel Amerikaanse banken voorstander zijn van standaardmodellen. In vergelijking met Amerikaanse banken hebben Europese banken veel hypotheken op de balans staan, wat als een risicovol product wordt gezien. Nederlandse banken laten het er voorlopig dan ook niet bij zitten. Het duurt nog even voordat het 2022 is en dat betekent dat er nog vier jaar gelobbyd kan worden. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) schrijft in een verklaring: “Europese politici kunnen besluiten tot aanpassingen om de voorstellen beter te laten aansluiten op de Europese economische werkelijkheid.”

Gevolgen hypotheken

De ene hypotheek is bovendien de andere niet. Hypotheken met een hoge loan-to-value ratio krijgen een zwaardere risicoweging mee en dus hogere kosten binnen het Basel IV-raamwerk. Vanaf volgend jaar is de maximale loan-to-value ratio 100%, waar het nu nog 101% is. In de praktijk zullen dergelijke hypotheken voor veel mensen te duur worden en wordt eigen vermogen dus steeds belangrijker voor huizenkopers. Daarmee forceert Basel IV feitelijk een verlaging van het maximaal te financieren hypotheekbedrag, al geruime tijd een vurige wens van De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Wat betreft deze twee partijen wordt het maximum wettelijk teruggebracht tot 90% van de huiswaarde. De Haagse politiek heeft dat tot nu niet aangedurfd, omdat het voor starters dan nog moeilijker wordt een huis te kopen en zeker is dat partijen daarmee weinig stemmen winnen.

Meer marktaandeel verzekeraars en pensioenfondsen

Zijn er in Nederland ook nog partijen die garen spinnen bij deze nieuwe kapitaaleisen? Ja, ironisch genoeg zijn dat partijen die ook hypotheken aanbieden, maar geen bank zijn. Bekende voorbeelden zijn verzekeraars en pensioenfondsen. Deze bedrijven hoeven namelijk niet te voldoen aan de kapitaaleisen van Basel IV. Hun marktaandeel stijgt al enkele jaren gestaag en de verwachting is dat dit alleen maar harder gaat stijgen. “Pensioenfondsen en verzekeraars zullen wellicht nog veel actiever worden op de woningmarkt. Voor hen gelden andere regels; zij hebben geen last van Basel IV,” aldus Bas Brouwers, bestuurder bij Rabobank.

Nieuws

Meer nieuws over